بررسي تاثير روش مصرف علف كش تيوبنكارب در ايجاد عارضه كوتولگي برنج

به منظور بررسي تاثير روش مصرف و غلظت علف كش تيوبنكارب در ايجاد عارضه كوتولگي در شاليزار، اين تحقيق در سال هاي زراعي 1386 و 1387 در مزارع آزمايشي موسسه تحقيقات برنج كشور اجرا گرديد. آزمايش در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي و به صورت فاكتوريل خرد شده در سه تكرار اجرا گرديد. فاكتور اصلي زمان مصرف علف كش (در دو سطح قبل و بعد از نشاءكاري)، فاكتور فرعي زمان غرقاب (در دو سطح قبل و بعد از مصرف علف كش) و فاكتور فرعي غلظت علف كش (0، 5/1، 3، 5/4 و 6 kg.ai.ha-1) بود. مشاهدات مزرعه اي نشان داد كه علف كش تيوبنكارب سبب بروز عارضه كوتولگي گرديده و نشانگان شاخص اين عارضه شامل رنگ سبز تيره، كاهش ارتفاع، افزايش پنجه هاي غير بارور، پيچيدگي برگ و ساقه و عدم توسعه ميانگره بود. اين علائم از 6-4 هفته پس از نشاءكاري نمايان، و تا زمان برداشت قابل مشاهده بودند. تجزيه داده ها نشان داد كه اثرات اصلي و متقابل تيمارهاي مورد بررسي بر ميزان كوتولگي، روز تا 50% گلدهي، تلقيح دانه، شاخص برداشت، عملكرد دانه و عملكرد بيولوژيك بسيار معني دار بود. بررسي روند تغييرات صفات فوق در مقادير و روش هاي مختلف كاربرد تيوبنكارب نشان داد كه بطور كلي مصرف علف كش به دو روش رايج «قبل از غرقاب و قبل از نشاءكاري» و « بعد از غرقاب و بعد از نشاءكاري» به ترتيب داراي بيشترين و كمترين اثرات منفي بر صفات اندازه گيري شده بود. شدت كوتولگي در كاربرد علف كش به روش «قبل از نشاءكاري و قبل از غرقاب» بطور نسبي هفت برابر بيشتر از مقدار آن در كاربرد علف كش به روش «بعد از نشاءكاري و پس از غرقاب» بود. متوسط كاهش عملكرد دانه و بيولوژيك برنج نيز در اثر ابتلاء به كوتولگي در كاربرد تيوبنكارب به روش «قبل از نشاءكاري و قبل از غرقاب» حدود 50 درصد و در كاربرد اين علف كش به روش «پس از نشاءكاري و پس از غرقاب» 23 درصد بود. بعلاوه نتايج تحقيق نشان داد كه در تيمار هاي داراي كوتولگي شديد ميزان كاهش عملكرد شلتوك حدود دو برابر عملكرد بيولوژيك بود. تاثيرپذيري بيشتر عملكرد شلتوك نسبت به عملكرد بيولوژيك بيانگر دوام و انتقال اختلالات فيزيولوژيك ناشي از عارضه كوتولگي از مرحله رويشي به مرحله زايشي است. محققين دليل عارضه كوتولگي را مشتقات سمي ناشي از تجزيه بيولوژيكي علف كش تيوبنكارب گزارش كرده اند. بنابراين با توجه به سابقه طولاني كوتولگي و بر اساس نتايج اين تحقيق مي توان ادعا كرد كه تجزيه ميكروبي علف كش تيوبنكارب در شاليزارهاي گيلان از دو دهه قبل اتفاق افتاده است.