تحليل كاركرد بازارچه‌هاي مرزي از منظر پدافند غيرعامل با تأكيد بر نقش مرزنشينان(نمونه موردي: بازارچه مرزي ماهيرود سربيشه استان خراسان جنوبي)

زمینه و هدف: پدافند غیرعامل مشتمل بر اصول و ملاحظاتی چند است كه آمایش سرزمین و احیای مجدد توانِ جمعیتی و تنوع‌بخشی به عوامل و دلایل حضور جمعیت‌ها و زمینه‌ها و بسترهای فعالیت‌های آن‌ها از عوامل تأثیرگذار بر این رویكرد است. دراین‌بین برنامه‌ریزی برای مناطق مرزی به دلیل خصایص و ویژگی‌های خاص خود، با اتكا بر رویكرد پدافند غیرعامل بیش از مناطق دیگر ضروری و لازم است. یكی از بهترین راهبردهای پدافندی غیرعامل در مناطق مرزی استان خراسان جنوبی برای مقابله با تهدیدات، ایجاد و گسترش فعالیت بازارچه‌های مرزی در نواحی مرزی این استان است. زیرا بازارچه‌ها مصداق بارز حضور مردم در امور اقتصادی منطقه بوده كه می‌تواند موجب ماندگاری مرزنشینان شده و از مهاجرت بی‌رویه آنان جلوگیری كند. ازآنجاكه این امر منجر به توسعه و تعمیق امنیت پایدار در منطقه می‌شود، شرایطِ به‌كارگیری اصول پدافند غیرعامل در این نواحی مهیئتر و اصولی‌تر می‌گردد. این بدان جهت است كه از طرف دیگر خلأ امنیت شرایط دفاع عامل و غیرعامل را با چالش مواجه می‌سازد. روش: در این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و تأكید بر منابع كتابخانه‌ای و میدانی (مصاحبه‌ها و مشاهدات نگارندگان) به بررسی نقش بازارچه مرزی ماهیرود شهرستان سربیشهدر امنیت مناطق مرزی استان از منظر پدافند غیرعامل پرداخته‌شده است. یافته ها: نتایج بررسی‌ها در این تحقیق حاكی از آن است كه این بازارچه مرزی به‌عنوان یكی از عوامل مهم در ایجاد اشتغال، تثبیت جمعیت مرزنشین، كاهش محرومیت و توسعه روابط تجاری با كشور همجوار از سال‌های گذشته نقش‌آفرینی نموده است و پیوسته تأثیر قابل‌توجهی در فعالیت‌های اقتصادی و ایجاد امنیت منطقه سربیشه و حتی استان داشته است. امنیت حاصله و خصلت پایداری آن نیز بسترهای به‌كارگیری رویكرد پدافند غیرعامل در برنامه‌های آمایشی را تسهیل نموده است