اجتهاد تعزير: مبناي اِعمال «مجازات‌ هاي محدود كنندۀ آزادي» در فقه جزايي

Detection of discretionary punishment: basis of exercitation of restrictive punishments of liberty in criminal jurisprudence

با توجه به متون و مدارك اسلامي، تعيين واكنش تعزيري به صلاحديد حاكم موكول شده است. بي‌ترديد تبيين چگونگي عملكرد قاضي و نيز تعيين حدود اختيارات وي در گزينش واكنش تعزيري، از موضوعات مهمي محسوب مي‌شود كه در پرتو آن مي‌توان جايگاه مجازات‌هاي محدودكنندۀ آزادي را در سياست كيفري اسلام تبيين كرد. در اين مقاله با اتخاذ روش توصيفي تحليلي، مسئلۀ مذكور بررسي و اين نتيجه حاصل شده كه قاضي موظف است با توجه به ضوابط و معيارهاي خاصي، جنس و ميزان تعزير را اجتهاد كند و شايد گاهي حسب آن ضوابط، مجازات محدودكنندۀ آزادي را مؤثرترين و مناسب‌ترين واكنش تشخيص دهد و لذا اجتهاد قاضي، از ضرورت به‌كارگيري مجازات‌هاي محدودكنندۀ آزادي حكايت دارد؛ اما در سياست كيفري كشور ما، هنوز لوازم و شرايط آن كاملاً مهيا نشده است.

An examination of the sources of Islamic jurisprudence demonstrates that determination of the discretionary punishment has been given to the expediency of judge. The explanation of the quality of recognizing discretionary punishment by judge, undoubtedly, is one of the important subject matters by which the community punishments' station in the Islamic penal policy is demonstrated. The present study using a descriptive–analytical method, has examined this matter and has found out the judge should "discover" the quality and quantity of discretionary punishment by the considering special criteria and norms and sometimes he may find community punishment as the most advisable reaction with regard to that criteria and norms. Therefore, necessity of the judge's discovering reaction demonstrates necessity of exercising community punishments. But still, it has not been completely prepared that's conditions and necessaries in penal policy of our country.