جلوه هاي عدالت ترميمي در نهادهاي موجب سقوط كيفر در قانون مجازات اسلامي

زمينه و هدف: نظام عدالت كيفري در ابتداي شكل گيري، بر مجرم و مجازات كردن او متمركز بود، اما به تدريج در كنار بزهكار، ركن ديگرِ جرم، يعني «بزه ديده» نيز مطرح و نظام عدالت كيفري دست خوش تغيير و زمينه هاي ظهور عدالت ترميمي مهيا شد. هدف پژوهش حاضر، بررسي جلوه هاي عدالت ترميمي در نهادهاي موجب سقوط كيفر در قانون جديد مجازات اسلامي است. روش: پژوهش حاضر توصيفي- تحليلي است. به اين ترتيب سعي شد با بررسي منابع كتابخانه اي و تحليل اسناد و منابع مدون، سياست جنايي تقنيني قانون گذار در قانون جديد مجازات اسلامي در نهادهاي موجب سقوط كيفر و در پرتو انديشه هاي عدالت ترميمي تشريح شود. در اين راستا، به رويه قضايي محاكم دادگستري نيز توجه شد. يافته ها و نتايج: پژوهش نشان داد كه نهادهاي چهارگانه گذشت شاكي، معافيت از كيفر، عفو و توبه در قانون مجازات اسلامي براي سقوط كيفر پيش بيني شده اند. گرچه اين نهادها به صورت بالفعل ترميمي نيستند و مي توان گفت در بيشتر اين نهادها، كانون توجه قانون گذار به سوي اصلاح بزهكار است، ولي در تاسيس اين نهادها سعي در حفظ و احياء حقوق بزه ديده نيز شده است. به اين ترتيب قانون مجازات اسلامي در نهادهاي موجب سقوط كيفر، ظرفيت هاي خوبي براي حمايت كيفري از بزه ديده و پيشرفت به سوي اجراي برنامه هاي عدالت ترميمي دارد، ولي اين ويژگي ها زماني مفيد است كه مورد استقبال قضايي واقع شود.