برنامه ريزي استراتژيك توسعه شهر بيرجند بر اساس رويكرد راهبرد توسعه شهر با مدل QSPM و SWOT

رويكرد عمده برنامه ريزي و مديريت شهري ايران، متاثر از مكتب برنامه ريزي سنتي با محوريت طرح جامع است كه غالباً در آن ابعاد توسعه فيزيكي، آرايش و انتظام كالبدي شهر، بر ابعاد اجتماعي شهروندي تقدم دارد. با اين كه طرح هاي جامع در ايران با هدف زمينه سازي رشد كالبدي موزون شهرها تدوين مي شوند، اما عملاً نه تنها انرژي و هزينه هاي بسياري را بر اقتصاد شهري تحميل مي كنند، بلكه اغلب بخش عمده اي از اهداف آن ها هرگز محقق نمي شود. بنابراين گذار از الگوي برنامه هاي جامع شهري به سمت برنامه ريزي راهبردي با توجه به خاصيت تركيبي، انعطاف پذير بودن و پويايي آن در جهت حل مسائل و مشكلات و سازگاري با تحولات آينده ضروري به نظر مي رسد. پژوهش حاضر، با هدف تدوين استراتژي هاي توسعه بيرجند به نگارش درآمده است. بنابراين ابتدا توسعه ي شهر در قالب برنامه ريزيِ راهبردي و بر پايه ي فرايندي مشاركتي با مشاركت ذي نفعان شهري (كارشناسان و مديران) ارزيابي شده و جهت تحليل عوامل داخلي و خارجي موثر بر شهر و تدوين استراتژي هاي توسعه، الگو SWOT و براي اولويت بندي استراتژي ها نيز روش QSPM به كار رفته است. نتايج حاصل از روش SWOT نيز نشان دهنده موقعيت تدافعي شهر بيرجند به لحاظ برخورداري از شاخص هاي راهبرد CDS است و اين يعني بدترين وضعيت ممكن، چراكه از يك طرف با ضعف ها و از طرف ديگر با تهديدها روبه رو است و در ادامه استراتژي هاي مناسب براي برون رفت از اين وضعيت، تدوين و سپس با استفاده از مدل QSOM اولويت بندي شد.