مقايسه كتيبه نگاري دو مسجد: گوهرشاد و كبود

آن چه در اين نوشتار بدان پرداخته شده است، شامل معرفي هنر خوش نويسي و كتيبه نگاري در قالب صنعت كاشي كاري دوره ي تيموري و دوره ي دوم سبك آذري خواهد بود. براي اين منظور دو مسجد از اين دورانِ پُر فراز و نشيب هنري ايران (سده هاي مياني هنر اسلامي) به عنوان موارد مطالعاتي در نظر گرفته شده است. مساجد گوهرشاد و كبود در اين دوران از آثار برجسته و پابرجاي هستند كه مي توان به درستي كتيبه هاي موجود در آن ها را بررسي و مطالعه نمود. هرچند پيش از اين، مطالعاتي در زمينه ي سبك شناسي و مقايسه ي تزيينات مساجد تيموري انجام گرفته است، اما مقايسه ي تحليلي خطوط به كار رفته در كتيبه هاي دو مسجد گوهرشاد و كبود در اين جستار امري تازه بوده و اهميت پژوهش مورد نظر بدان است. همچنين در اين بررسي تفاوت ها و يكساني هاي نوشتاري، تركيب رنگي و نيز چگونگي جاي گزيني كتيبه ها در بنا تجزيه وتحليل شده است. هدف اصلي اين پژوهش، يافتن نقطه ي عطف هنر خوش نويسي دوران تيموري با مطالعه ي موردي بر روي دو مسجد «گوهرشاد» و «كبود» بوده است. در اين پژوهش كه به صورت مقايسه اي انجام گرفته، نتايج قابل توجهي به دست آمده است كه مي تواند به پژوهشگران عرصه ي هنر و معماري اسلامي در بررسي هاي آتي كمك نمايد. برآيند پژوهش پيشِ رو را مي توان اين گونه بيان نمود: يافتن وجه تمايز و همچنين يكساني ميان نوشتارهاي اين دو مسجد و توجه به شيوه هاي نگارشي كتيبه ها و چگونگي بهره گيري از رنگ هاي متنوع در آرايش بدنه هاي اين دو بنا (زمينه ي كتيبه ها) و نيز موضوعات و محتواي بيان شده در كتيبه ها كه در متن اصلي به صورت كامل تجزيه و تحليل شده است. در نهايت، خطوط در تركيب با كاشي هاي معرق، معقلي و آجر، و همچنين نقوش هندسي و اسليمي، زيبايي هر دو بناي مذهبي را دوچندان كرده است.