بررسي رابطه صفات رويشي و مقاومت به بيماري پاخوره در گندم نان در شرايط گلخانه

بيماري پاخوره گندم با عامل (Gaeumannomyces graminis var. tritici) يكي از بيماري­هاي زيانبار ريشه گندم در سراسر جهان است. تابه حال رقم مقاومي نسبت به اين بيماري در ذخاير توارثي (ژرم­پلاسم) گندم نان معرفي نشده است. در اين بررسي 416 ژنوتيپ گندم نان، تهيه شده از نقاط مختلف ايران و خارج از كشور، در برابر جدايه T-41 اين قارچ ارزيابي گلخانه­اي شدند. وزن خشك ريشه، ساقه و كل زي توده (بيوماس)، ارتفاع، شاخص نشانه هاي بيماري، شدت بيماري، وزن دانه در خوشه و شمار دانه در خوشه اندازه­گيري شدند. تجزيه واريانس صفات نشانگر اختلاف بسيار معني­دار بين ژنوتيپ­ها بود. ژنوتيپ­هاي پاييزه مقاوم­تر از بهاره­ها بودند. در بعضي از ژنوتيپ­ها نظام ريشه­اي تيمارهاي آلوده به طور شايان توجهي گسترش يافته بود و ريشه هاي اضافي در رويارويي با بيماري ايجادشده­ و بعضي از ژنوتيپ هاي پاييزه آلوده در گلخانه بدون رفع نياز سرمايي آن ها به خوشه رفتند. احتمال دارد قارچ عامل بيماري سبب بهاره­سازي بعضي از ژنوتيپ­هاي پاييزه شده و وزن خشك ريشه همبستگي منفي و معني­داري ***510/0-=r) با شدت بيماري داشت. ژنوتيپ­ها بر پايه ميانگين نمره بيماري به شش گروه تقسيم شدند؛ بنابراين يازده ژنوتيپ در گروه كامل مقاوم، 59 ژنوتيپ در گروه مقاوم، 64 ژنوتيپ در گروه نيمه مقاوم، 105 ژنوتيپ در گروه نيمه حساس، 104 ژنوتيپ در گروه حساس و 73 ژنوتيپ در گروه كامل حساس قرار داده شدند.