دين و دولت در انديشه مارتين لوتر

رابطه دين و دولت در همه سنت هاي ديني موضوعي مهم است. اين موضوع در آيين پروتستان و از جمله در تفكر مارتين لوتر اهميت خاصي دارد. لوتر در نظريه «دو پادشاهي» خود مشروعيتي ديني براي دولت و قدرت سياسي قائل بود و اين موضوع را چنان تقرير مي كند كه نوعي تقدم و تفوق قدرت عرفي از آن استفاده مي شود كه حتي پيامدهاي عملي ناخوشايندي براي خود لوتر به همراه داشت و سرانجام وي را ناگزير كرد كه با پذيرش اصل مشروعيت ديني حوزه عرفي، براي دايره نفوذ آن، محدوده اي مشخص كند كه همان امور اين جهاني و دنيوي است و آن را از دست اندازي به قلمروي قدرت ديني بازدارد، ولي گذشت زمان و حوادث نشان داد كه سخن و نظريه اوليه وي، چندان به مذاق اهل قدرت خوش آمد كه به اصلاحيه ها و تغيير نگرش هاي بعدي وي چندان توجهي نشد، نمونه آن دست اندازي نازي هاي آلمان به قلمروي اقتدار كليساي آلمان بود كه با واكنش اقليتي از الاهيدانان، مانند كارل بارت و بونهوفر در قالب اعلاميه بارمن، مواجه شد.