بررسي روايتي منظوم از پايان زندگي برزو

آوازه و شهرتی كه داستان رستم و سهراب در میان مردم داشت و نیز پایان غم‌انگیز این داستان، سبب شد داستان‌هایی به تقلید از آن ساخته شود كه برزونامه‌ یكی از آن‌ها است و روایت‌های متعدّدی از آن، به نظم و نثر باقی مانده است. ساختار برزونامه‌ها از نظر ویژگی‌های حماسی، حوادث، قهرمانان داستان با یك‌دیگر تفاوت‌های چشم‌گیری دارد. با بررسی روایت‌های برجای مانده از زندگی برزو، می‌توان حوادث زندگی او را از كودكی تا هنگام مرگ دنبال نمود و به یك طرح كلّی دست یافت. نكته‌ی در خور توجّه این است كه در متن برزونامه‌های منظوم موجود، اثری از مرگ برزو نیست و تنها در روایت‌های عامیانه است كه می‌توان اشاره‌های متعددی از چگونگی مرگ او به دست آورد. وجه مشترك این روایات این است كه برزو پس از مرگ رستم و اغلب در دوران كین‌خواهی بهمن، به دست دیوان كشته می‌شود. یگانه روایت منظومی كه از مرگ برزو در دست داریم روایتی است از نبرد او با مهراس دیو كه به برخی دست‌نویس‌های شاه‌نامه الحاق شده است. در این مقاله نخست مهم‌ترین پهلوانی‌های برزو را در چهار دسته روایات مجزا كه از او برجای مانده است برمی‌شماریم سپس به بررسی روا‌یتی منظوم از پایان زندگی او و زمان احتمالی پیدایش آن می‌پردازیم.