بررسي تطبيقي طنز در آثار جاحظ و عبيد زاكاني

طنز سخني است اعتراض آميز، لطيف و نيشخندانگيز كه هدفش انتقاد و اصلاح جامعه است و از ديرباز در ادبيات تمامي ملت ها وجود داشته است. جاحظ نخستين طنزپرداز بنام در ادبيات عربي است؛ چنانكه عبيد زاكاني نيز پدر طنز فارسي است. آنچه موجب روي آوردن اين دو اديب به ادبيات طنز شد شرايط حاكم بر جامعه ايشان بود؛ از اين رو، طنز در ادبيات اين دو، طنزي اجتماعي و گاه سياسي است و درصدد اصلاح و تربيت است. پژوهش حاضر بر آن است تا در چشم اندازي تطبيقي و با روش توصيفي – تحليلي، همگوني ها و ناهمگوني هاي طنز اجتماعي را در ادبيات اين دو اديب ايراني و عرب مورد بررسي قرار دهد. آنچه جاحظ و عبيد را به هم شبيه مي كند، طرز نگاه آن دو به جامعه عصر خويش و گرايش به بيان طنزگونه و غير صريح به منظور انتقاد از تناقضات موجود است؛ تناقض بين آنچه هست و آنچه بايد باشد.