جبر و اختيار از ديدگاه وحيد بهبهاني

نوشتار حاضر، ديدگاه آيه الله وحيد بهبهاني درباره جبر و اختيار را به شيوه توصيفي - تحليلي و بر اساس تنها رساله او در اين باره، بررسي مي كند. وحيد بهبهاني در رساله «جبر و اختيار» در صدد اثبات و تحليل اختيار و رد جبر است. او مهم ترين مانع در راه اثبات اختيار را ضرورت عليت ميداند. وي ضرورت به معناي حكم ضروري بر صدور فعل بر اساس قرائن را مي پذيرد و با اختيار قابل جمع ميداند، اما ضرورت صدور فعل به معناي محال بودن عدم صدور آن را نمي پذيرد. به اعتقاد او هرچند براي صدور فعل، مرجح لازم است، اما اين مرجح، قدرت انسان بر ترك را از بين نميبرد. او فعلي را هم محتاج فاعل ميداند و هم مرجح، و مرجح، فاعل را مجبور به فعلي نميكند. وحيد بهبهاني به تفصيل به اشكالات نظريه خود پرداخته و به آنها پاسخ مي دهد.