سنگ‌شناسي و ژئوشيمي سنگ‌هاي آتشفشاني اسيدي و پرليت هاي آق‌كند، شمال زنجان

منطقه آق‌كند در فاصله 48 كيلومتري شمال زنجان جاي دارد و بخشي از زيرپهنه طارم در پهنه ساختاري البرز- آذربايجان به شمار مي‌رود. سنگ‌هاي اسيدي رخنمون ‌يافته در اين منطقه شامل گدازه‌هاي ريوليتي- ريوداسيتي، پرليت، پيچستون و ايگنيمبريت به سن اليگوسن هستند. ريوليت­ها و ريوداسيت ها به شكل هاي گنبد و روانه‌هاي گدازه رخنمون دارند. پرليت‌ها در بخش هاي پاييني گنبدهاي ريوليتي- ريوداسيتي قرار گرفته‌اند. بررسي‌هاي ژئوشيميايي بيانگر ماهيت كالك­آلكالن و ويژگي كمان ماگمايي براي اين سنگ هاست. الگوي عناصر كمياب خاكي اين سنگ ها نشان دهنده غني شدگي آنها در LREE با نسبت بالاي LREE/HREE و بي‌هنجاري منفي مشخص Eu است. بي‌هنجاري هاي مثبت عناصر Pb، Rb و Th در نمودارهاي عنكبوتي بيانگر دخالت پوسته قاره اي در تكوين و تحول ماگماي مادر سنگ هاي اسيدي اين منطقه است. در نمودارهاي تمايز محيط زمين‌ساختي، سنگ‌هاي اسيدي منطقه آق‌كند در موقعيت پس از كوهزايي قرار مي‌گيرند. مجموعه شواهد سنگ‌نگاري، سنگ‌شناسي و ژئوشيمي بيانگر اين است كه در مراحل پاياني پس از برخورد قاره‌اي، سنگ‎كره زيرقاره‌اي ستبر شده البرز، از قاعده پوسته جدا و توسط گوشته داغ سست‎كره‌اي جايگزين شده ‌است. بالاآمدگي گوشته داغ سست‎كره‌اي سسب ذوب‌ بخشي سنگ‎كره زيرقاره­اي شده و سنگ‌هاي بازالتي اليگوسن منطقه مورد مطالعه را به وجود آورده است. جاي‌گيري ماگماي بازالتي ياد شده در ترازهاي بالاي پوسته قاره‌اي، موجب ذوب بخشي پوسته شده و ماگماهاي اسيدي را توليد كرده است. در اثر سرد شدن سريع گدازه‌هاي اسيدي، سنگ‌هاي شيشه‌اي مانند ابسيدين تشكيل شده اند كه در مجاورت با آب هاي جوي و گرم به پرليت تبديل شده‌اند.