زمين شيمي و تبادل جرم واحدهاي بوكسيتي مختلف در كانسار بوكسيت مومبي (جنوب غرب ايران)

كانسار بوكسيت مومبي در 160 كيلومتري شمال غرب دهدشت و در منطقه ي ساختاري زاگرس چين خورده ي ساده قرار گرفته است. اين ذخيره بوكسيتي از نوع كارستي بوده و داراي بافت اووئيدي و پيزوليتي است. توده معدني از نظر كاني شناسي حاوي فراواني بالاتري از بوهميت نسبت به دياسپور، هماتيت، كائولينيت و آناتاز است. در اين پژوهش ژئوشيميايي عناصر نامتحرك به منظور محاسبه ي مبادله هاي جرمي طي فرآيندهاي هوازدگي و بوكسيتي شدن استفاده شده است. نتايج نشان داد كه طي اين فرايندها عناصري مانند Si، Fe، Mg، P، K، Ba، Sr و Zn داراي تبادلات جرم منفي بوده درحاليكه عناصر Al، Zr، V، Cr، Ni، Ga، Y و LREE تبادلات جرمي مثبتي را نشان مي دهند. علاوه بر اين عناصر Nb، Hf، Ta، Rb، Cs، U و HREE نسبتا نامتحرك بوده و تبادلات جرم بسيار اندكي را از خود به نمايش مي گذارند. تحليل روابط بين عنصري كانه ها با استفاده از روش تحليل عاملي نوع R (R-mode factor analysis) چند يافته ي مهم را آشكار مي كند: (1) برخي عناصر كم محلول در زيركن هاي آواري (Zr)، آناتاز (Ti) و احتمالا در بوهميت، هماتيت و كاني هاي آواري (Ga) طي مرحله نهايي بوكسيتي شدن تمركز يافته اند؛ (2) تمركز Fe طي شرايط آب و هوايي مرطوب رخ داده است در حاليكه انباشت Al طي دوره هاي خشك تر آب و هوايي صورت گرفته است؛ (3) وزن هاي مشابه و معني دار U و Th نشان مي دهند كه فراواني كاني هاي سنگين عناصر (HFSE) ممكن است به صورت محلي در كنترل رفتار اورانيوم مهم باشند؛ (4) توزيع عناصر خاكي نادر سبك و سنگين در اثر ميزان پايداري همبافت هاي حمل كننده REE و حضور فازهاي كانيايي REEدار كنترل مي شود؛ و (5) نسبت n(La/Yb) نشان دهنده ي تفكيك جزئي LREE/HREE طي بوكسيت زايي بوده و نوسان هاي موجود در اين نسبت ممكن است نشان دهنده ي نوسان هاي pH در خاك باشد.