ساختار مفهومي سلامت معنوي در منابع اسلامي (قرآن و نهج البلاغه)

سابقه و اهداف: از زمان مطرح شدن سلامت معنوي در عرصه ي سلامت، پژوهشگران نتوانسته اند به مفهومي واحد از آن دست يابند؛ به طوري كه حتي در ميان پژوهشگران يك دين و فرهنگ هم در اين باره اختلاف نظر وجود دارد. ازاين رو، شايسته است ساختار مفهومي سلامت معنوي از ديدگاه دين مبين اسلام بررسي شود تا بتوان به تعيين شاخص هاي آن اقدام كرد.مواد و روش‌ها: اين پژوهش از نوع تحليلي توصيفي است كه براي تحليل داده ها، از روش تحليل محتواي آشكار و ضمني؛ و براي استخراج ويژگي هاي ساختاري مفهوم سلامت معنوي در متون ديني اسلام (قرآن و احاديث)، از بررسي محتوايي آيه ها و روايت هاي مطرح شده درباره ي سلامت معنوي استفاده شده است. اين پژوهش تمام موارد اخلاقي مرتبط را رعايت نموده است.   يافته‌ها: يافته هاي پژوهش عبارت است از نسبي بودن سلامت معنوي، مقدمه بودن سلامت معنوي، جامعيّت و اصالت مفهوم سلامت، برتري رتبه ي سلامت معنوي ، سه بُعدي بودن مفهوم سلامت معنوي (نگرشي، عاطفي و رفتاري)، پيوستگي ابعاد مختلف سلامت با سلامت معنوي، تأثير متقابل اين ابعاد بر يكديگر، غايت محور بودن سلامت معنوي و اينكه در اسلام، سلامت وجودي لازمه ي سلامت مذهبي است.نتيجه‌گيري: يافته ها نشان مي دهد كه بدون توجه به ساختار مفهومي سلامت معنوي نمي توان به مفهومي روشني از آن دست يافت و شاخص هاي آن را تعريف كرد. ويژگي هاي ساختاري مفهوم سلامت معنوي حتي در محتواي آن از نگاه اسلام نيز نقش آفريني مي كند. اين تأثير به حوزه ي آموزش و درمانگري معنوي نيز كشيده خواهد شد.