فرايند قدرت گيري رضاخان با رويكرد نهاد گرايي

اين مقاله در تلاش است با رويكردي تاريخي - تحليلي و بر اساس نظريه نهاد گرايي (كه در آن فرآيند به نقش و اهميت نهادها و تاثيرگذاري متقابل نهادها و افراد بر روي همديگر براي رسيدن به هدفي خاص پرداخته مي شود) به تحليل و تبيين چگونگي فرايند قدرت گيري رضاخان از سال 1299 تا 1304ش با كمك نهادهاي مهم و تاثيرگذار مانند قشون، مجلس و احزاب سياسي، با توجه به اوضاع نامساعد و متشنج سياسي - اقتصادي قاجاريه، بر اساس منابع كتابخانه اي و آرشيوي بپردازد. بر اين اساس پژوهش حاضر به دنبال پاسخگويي به سوالات ذيل است: اولا" ناكارآمدي نهادها و اوضاع ايران قبل از ظهور رضاخان تا چه حدي در قدرت گيري رضاخان تاثير داشتند؟ ثانيا در قدرت گيري رضاخان نهادها چه نقش و عملكردي داشتند؟ در پاسخ به اين سوالات بايد به ترتيب گفت: اولا به نظر مي رسد عدم كارايي مجالس مشروطه، تغيير پي در پي كابينه ها و نبوددولت مركزي توانمند قبل از ظهور رضاخان در فرايند قدرت گيري وي نقش مهمي داشته اند. ثانيا" به نظر مي رسد پس از كودتاي 1299 ش، رضاخان با كمك و تقويت نهادهايي همچون قشون، احزاب و مجالس چهارم و پنجم شوراي ملي توانست به اوج قدرت برسد و حكومت قاجاريه را طي فرايندي سرنگون نمايد.