آينه پژوهي وابستگي معيشتي مردم روستايي به جنگل در زاگرس شمالي

هدف اصلي اين پژوهش، ارائۀ سناريوهاي مديريت جنگل در مقابل تغييرات آينده از طريق آينده ­پژوهي بود. اين پژوهش در جنگل­ هاي آرمرده واقع در شهرستان بانه انجام گرفت. روند تغييرات اجتماعي - اقتصادي در طول دورۀ 1391- 1384 با استفاده از پرسشنامه، مصاحبه و مطالعۀ اسناد موجود بررسي شد. به‌منظور تعيين جايگاه نمايه­ ها و نشانه­ هاي اثرگذار بر تغيير ميزان وابستگي معيشتي مردم محلي به جنگل تحليل سلسله‌ مراتبي با استفاده از نظرات 18 كارشناس انجام گرفت. سپس به‌منظور انجام آينده‏ پژوهي در قالب روش دلفي، 15 كارشناس خبرۀ محلي به روش هدفمند انتخاب و در مراحل مختلف از آنها پرسش شد. از نتايج به‌ دست‌ آمده از مصاحبه با خبرگان محلي و متخصصان و نتيجۀ تحليل سلسله‌ مراتبي، پرسشنامۀ باز مرحلۀ اول دلفي طراحي و با ارسال به كارشناسان نظرات آنان گردآوري شد. با استفاده از نتيجۀ مرحلۀ اول دلفي، پرسشنامۀ سازمان‌يافتۀ مرحلۀ دوم طراحي شد و پس از ارسال مجدد به كارشناسان، امتيازدهي گويه هاي ­حاصل از هم‌ انديشي مرحلۀ اول دلفي در طيف ليكرت صورت گرفت. نتايج حاكي از تغييرات اجتماعي - اقتصادي چشمگيري در دورۀ زماني تحقيق است؛ به‌طوري كه مهاجرت به شهر، كاهش شديد تعداد دام، روند ثابت هزينه­ هاي كل معيشت، كاهش هزينه­ هاي تأمين سوخت، نوسانات جزئي درآمد، ضعف شديد امكانات رفاهي و عدم بهبود معني ­دار كيفيت زندگي از جملۀ اين موارد است. سناريوهاي آينده در افق 1404 شامل ادامۀ روند كنوني، سناريوي مطلوب و سناريوي نامطلوب است كه سناريوي مطلوب به دو زيرسناريوي مطلوب ممكن و مطلوب ناممكن تفكيك شده است. نتايج نشان داد كه سناريوي نامطلوب بيشترين احتمال تحقق را در افق مورد نظر دارد و پس از آن به‌ترتيب سناريوهاي مطلوب ممكن، ادامۀ روند و مطلوب ناممكن بيشترين احتمال تحقق را دارند.