همزيستي با جنگل: دانش سنتي اكولوژيكي جنگل‌ نشينان ارسباران در استفاده از درختان جنگلي

دانش سنتي اكولوژيك دانش انباشته‌شده، مهارت‌ها و تكنيك‌هاي جامعۀ خاص است كه از تعامل مستقيم با محيط زنده منتج شده است. اين پژوهش با هدف بررسي دانش سنتي اكولوژيك روستاييان جنگل‌هاي ارسباران در مورد استفاده‌هاي چوبي، علوفه‌اي و دارويي از درختان جنگلي محيط آنها انجام گرفته است. جامعۀ انساني مورد مطالعه در تحقيق حاضر اهالي روستاهاي كلاثور، خريل، خوينه‌رود و بالان از شهرستان كليبر و روستاي وايقان از شهرستان خداآفرين بودند. روش پژوهش مردم‌نگاري است و ابزار جمع‌آوري اطلاعات شامل مصاحبۀ ساختارنيافته، نيمه‌ ساختار يافته و مشاهدۀ مشاركتي است. نتايج نشان داد كه دانش محلي استفاده‌ از اندام‌هاي مختلف درختان در پنج بخش استفاده‌هاي سوختي، علوفه‌اي، دارويي، ساخت ابزار و مصالح ساختماني است. در كل جامعۀ محلي مورد بررسي از بيست گونۀ چوبي استفاده مي‌كنند. هشت گونۀ چوبي داراي اندام‌هايي براي استفاده‌هاي دارويي‌اند. تيرۀ رز بيشترين گونه‌هاي مورد استفاده و گونۀ بلوط بيشترين مجموع استفاده‌ها را دارند. غناي دانش موجود براي استفاده‌هاي محلي، به‌دليل در دسترس بودن منابع جايگزين براي برخي استفاده‌ها و همچنين راحتي دسترسي به انواع درختان براي استفاده‌هاي مختلف، متفاوت است.