تحليل واكنش بازار محصولات پتروشيمي و فراورده هاي نفتي به سياست سقف قيمت و حذف آن در بازار

اين مقاله، به بررسي واكنش بازار محصولات پتروشيمي و فراورده­ هاي نفتي مورد مبادله در بورس كالاي ايران به برداشته شدن سقف قيمتي اعمال شده بر اين بازار مي‌پردازد. تجزيه‌و‌تحليل اطلاعات موجود نشان مي­دهد، با حذف سقف قيمت اعمال شده، از حجم تقاضاي بسياري از محصولات كاسته و بر حجم عرضه محصولات افزوده شده است. به‌طور مشخص، مقدار تقاضاي محصولات پليمري و شيميايي به ترتيب كاهش شديد 80 و 57 درصدي را نشان مي­دهد. علاوه بر اين، بررسي­ ها حاكي از آن است كه سهم معاملات سوداگرانه در بازار كاهش و در عوض سهم معاملات رقابتي (واقعي) افزايش قابل ملاحظه ­اي يافته است. مقايسه قيمت­ هاي كشف شده در بورس و قيمت­ هاي بازار آزاد برخي از محصولات نشان مي­ دهد، بخشي از مصرف‌كنندگان، مواد اوليه خود را با قيمت­ هاي بازار آزاد خريداري كرده ­اند. نتايج مدل پنل ديتا بيان‌كننده آن است كه حذف سقف قيمت، تأثير منفي و معناداري بر مازاد تقاضاي محصولات پتروشيمي و فراورده­ هاي نفتي داشته، به‌طوري كه مازاد تقاضاي بيش از 3 هزار تني بازار بعد از حذف سقف قيمت به مازاد عرضه 156 تني تبديل شده است. حذف اين سياست بيشترين تأثير را بر گروه پليمري داشته، به‌گونه‌اي كه مازاد تقاضاي بالغ بر 76/4 هزار تني اين محصولات به مازاد عرضه 29 تني تبديل شده است. به‌طور كلي نتايج اين مقاله نشان مي­دهد، سياست سقف قيمت اعمال شده بازار محصولات پتروشيمي و فراورده ­هاي نفتي كاملاً مؤثر و با اثرات اختلال­ زاي وسيعي همراه بوده است.