پساساختارگرايي و تحول در دانش روابط بين‌الملل

Post Structuralism and Evolution in International Relations Discipline

پساساختارگرايي در ادبيات روابط بين‌الملل رهيافتي كاملاً شناخته‌شده همراه با ادبياتي غني محسوب مي‌شود. با توجه به قلت منابع تأليفي در زبان فارسي، هدف اين مقاله اين است كه انديشه‌هاي پساساختارگرايانه و پژوهش‌هاي ملهم از اين انديشه‌ها را بررسي كرده و ابعاد چالش برانگيز يا فرصت ساز آن براي تحول دانش روابط بين الملل در قرن بيست و يكم را مورد بررسي قرار دهد. به طور دقيق سؤال مقاله اين است كه پساساختارگرايي كه بنا به تعريف مي‌خواهد از سازه‌هاي متعارف خرد بشري فراتر رود و رويه‌هاي دلبخواهانه سازنده اين خردمنديِ ظاهراً جاودان بشري را برملا كند، چه بصيرت‌هايي را در حوزه هستي‌شناسي و روش‌شناسي روابط بين‌الملل و مسائل محتوايي آن از جمله قدرت، سياست خارجي و تحول خود رشته روابط بين‌الملل براي انسان پرمسئله قرن بيست و يكمي فراهم مي‌كند و چه نقدي بر اين رويكردها مي‌توان وارد كرد. اين مقاله با بررسي هستي‌شناسي، معرفت‌شناسي، موضوع‌شناسي و نقدشناسي پساساختارگرايي در روابط بين‌الملل، نتيجه مي‌گيرد كه توجه به مفاهيمي مانند زبان، روابط قدرت، مقاومت، تاريخيت، مرزبندي خود/ ديگري، اهميت صداهاي حاشيه‌اي، امكان گريز از رويه‌هاي دولت‌ محور و باز كردن فضا براي مفصل‌بندي مجدد رشته روابط بين‌الملل به عنوان مؤلفه‌هاي هسته سخت پساساختارگرايي، امكان عامليت‌هاي جديد در عرصه زيست جهاني را براي انسان فروبسته امروز فراهم مي‌كند.

Post structuralism can be thought as a well-known approach with a mature theoretical literature. Due to the poverty of genuine theoretical resources in Iranian IR community, the article thus aims to explain poststructuralist thought and current international relations research agendas that are framed within an understanding that presumes certain readings of postsrtucturalism It behooves the article to ask what can be gained from postsrtucturalis in the fiels of ontology, epistemology and subject areas such as power, foreign policy and IR scholarship and how. Having four sections including ontology, epistemology, subject area and criticism, the article concludes that poststructuralist concepts such as language, power/ knowledge nexus, historicity, self/other duality, resistance and possibility of rearticulating of IR scholarship can ascertain a possibility for new forms of human agency in the global life. The article claims that this approach has been a horizon of new thinking in IR for some decades and it is time for reticulation of this approach in IR by paying serious attention to criticism.