هنجارگريزي در اشعار نزار قبّاني

هنجارگريزي يكي از شگردهاي مطرح در نظريه‌ هاي نقد صورت‌ گرا‌يان (فرماليست‌ هاي) روس است. اين شيوه، يكي از روش‌ هاي برجسته‌ سازي در يك اثر ادبي است، كه در تعريفي ساده مي‌ توان آن را خروج از زبان معمول و معيار دانست. بهره‌ گيري از اين ترفند بياني، به آفرينش زيبايي و پويايي سخن مي‌ انجامد و سبب توجه دوچندان مخاطب به متن مي‌ شود. ليچ، زبان‌ شناس انگليسي، معتقد است كه برجسته‌ سازي در زبان، به دو شكل «هنجارگريزي» و «قاعده‌ افزايي» تحقق مي‌ پذيرد. او هشت گونه هنجارگريزي را در يك اثر ادبي از يكديگر باز شناخته‌ است. در اين جستار، به شيوه توصيفي ـ تحليلي، انواع هنجارگريزي‌ ها مطابق با نظريه ليچ، در اشعار نزار قباني، شاعر نامدار معاصر سوري، در مجموعه كتاب‌ الحب بررسي شده‌ است. نتايج پژوهش نشان مي‌ دهد كه نزار قباني از انواع هنجارگريزي در اشعار خود استفاده كرده و در اين مجموعه هنجارگريزي «معنايي» و «آوايي» بسامد فراواني دارد و هنجارگريزي «سبكي»، كاربردي ندارد.