گفتمانِ ديگرشدنِ طبيعت: خوانشِ بوم‌گرايي پسااستعماري موجوداتِ وحشيِ كمياب در رمان امواج گرسنه اثر آميتاو گوش

امروزه مباحث مربوط به طبيعت و محيط زيست از ارزش خاصي به خصوص در علوم انساني برخوردار است. محل تلاقي علوم انساني و علوم طبيعي بررسي رابطه بين انسان و طبيعت است و اينكه تا چه حد اين دو مقوله با هم در ارتباط تنگاتنگ هستند و بر هم تأثير متقابل دارند. در اين راستا، مقاله حاضر با تمركز بر رمانِ امواج گرسنه (2004) اثر آميتاو گوش ( -1956) نويسنده بنگالي هندي به نقد اين اثر از ديدگاه بوم­گرايي-پسااستعماري مي­پردازد، كه حاصل ادغام دو نظريه بوم­گرايي و پسااستعماري مي باشد. نقد بوم­ گرايي، نقدي است كه علوم انساني، علوم طبيعي و علوم زيستي محيطي را به هم ارتباط مي­دهد. طبيعت به بهترين وجهي از جنگل­ها و درياها گرفته تا موجودات اهلي و وحشي مورد توجه نويسندگان و به خصوص رمان­نويسان قرار مي­گيرند. امواج گرسنه، همانطور كه از عنوان آن مشهود است، به شكل خاصي به طبيعت دريا و نقش امواج دريا و به طبع موجودات دريايي مي پردازد. علاوه بر دريا جزايري كه اطراف دريا را احاطه كرده­ اند نيز از فضاهاي شگفت انگيزي هستند كه نويسنده آن­ها را ترسيم كرده و فضاي مناسبي براي زيستگاه حيوانات وحشي، به خصوص ببر بنگالي، ايجاد­كرده است. شخصيت اصلي رمان، پايا، دختر جوان سيتولوژيستي است كه به مطالعه گونه­ هاي كميابي از ماهي­ ها، به كمك ماهيگير محلي فوكر كه يك بوم­ گراي بالافطره است، مي­ پردازد. پايا در حين مطالعه دولفين­ ها با طبيعت وحشي ببرها نيز رودررو مي­شود. ماجراهاي طبيعت-محور رمان بر­اساس سرنوشت شخصيت ­هاي كليدي رمان رقم مي­خورد. امواج گرسنه در عين ترسيم وقايع و حوادثي كه در طبيعت رخ مي­دهند به بررسي تاريخچه پيدايش گونه­ هاي جانوري و گياهي در منطقه خيالي و واقعي هندوستان پرداخته و در اين ميان تأثير انسان بر محيط و بالعكس را نشان مي­دهد. نظريات بوم­ گرايانه چريل گلاتفلتي و هارولد فروم (1996) و جنبه ­هاي بوم گرايي پسااستعماري گراهام هوگان و هلن تيفين (2010) براي تحليل رمان مورد استفاده قرار مي­گيرند و جهت اصلي بحث را به­ سوي خوانش گفتمان جديدي از ديگرشدن طبيعت سوق مي­دهد. سرانجام مقاله به اين نتيجه مي­رسد كه وقتي يك حلقه از اكوسيستم حذف شود يا صدمه ببيند كل اكوسيستم تحت تأثير قرار مي­گيرد و تمامي پديده­ هاي طبيعت دستخوش تغييرات و تحولات بحراني خواهند شد.