ديدگاه اخوان الصفاء درباره نسبت عقل و دين و ارزيابي ديدگاه انتقادي سجستاني نسبت به آن

إخوان الصفاء گروهي از متفكران مسلمان هستند كه با تاكيد بر عقل و دستاوردهاي آن، معتقدند كه انسان براي تحصيل سعادت ابدي و تكميل معرفت ديني، راهي جز يادگيري علم و فلسفه ندارد. به نظر آنها دين داراي دو ساحت ظاهر و باطن و دو دلالت رمزي و عرفي است كه براي درك ساحت باطني و رمزي آن، راهي جز تعلم فلسفه نيست. اما سجستاني از متفكران منتقد اخوان الصفاء است و با تاكيد بر نقصان عقل و در نظر گرفتن نقش محدودتر براي عقل در تحصيل سعادت و معرفت ديني، معتقد است كه فلسفه صرفا در چارچوب دين و براي دفاع از آموزه هاي ديني و تامل در قدرت الهي، ممكن الوصول است. در اين نوشتار، ديدگاه إخوان الصفاء و سجستاني را درباره نسبت عقل و دين مورد تحليل و بررسي تطبيقي مي دهيم و نهايتاً مشخص خواهد شد كه سجستاني فهم ناقص و نادرستي از آراي اخوان الصفاء دارد: اگرچه اخوان الصفاء تاكيد ويژه اي بر عقل و فلسفه دارد اما هيچ گاه عقل را برتر از وحي، و فلسفه را برتر از دين قرار نمي دهد.