بررسي ميزان رسوب‌زايي با استفاده از واحدهاي همگن روي كاربري‌هاي اراضي و سازندهاي زمين شناسي (مطالعه‌ي موردي: حوضه‌ي آبخيز تنگ بستانك، استان فارس)

(The Evaluation of the Sediment Yield Using Homogeneous Units on Land Uses and the Geological Formations (Case Study: Tange Bostanak Watershed

شناسايي مناطق مولّد رسوب و تعيين سهم آن­ها در توليد رسوب از مهم­ ترين مصاديق مديريت خاك به منظور بهره­ برداري مطلوب آن مي­باشد. هدف از تحقيق حاضر تعيين واحدهاي همگن بر روي كاربري ­هاي اراضي و سازندهاي زمين­شناسي جهت اندازه ­گيري ميزان مشاركت و اهميّت ­نسبي آن­ها بر رسوب خروجي بود. بر اين اساس از مدل­ هاي Fargas، BLM و اندازه­ گيري مستقيم رسوب استفاده شد. سپس با استفاده از نقشه­ ي سيماي فرسايش واحدهاي همگن روي نقشه­ ي كاربري­ هاي اراضي و سازندهاي زمين­ شناسي استـخراج شد و ميزان رسوبات توليدي حاصل از فرسايش سطحي، شـياري و خندقي اندازه­ گيري شد. با احتساب مجموع ميانگين رسوب اندازه­ گيري شده در هر كاربري، سازند و نيز احتساب مساحت هر كدام، ميزان مشاركت از كل رسوب توليدي مشخص شد. نتايج نشان داد كاربري اراضي مرتع با كدهاي B S33R42G21، C S34R43G32 و D S34R43G32با مجموع ميانگين۳۸/۷۳ تن در هكتار و سازند رازك با كدهايC S43R42G21 وD s44R43G32 با مجموع ميانگين ۱۷/۸۳ تن در هكتار بيشترين مقدار توليد رسوب داشتند. بيشترين سهم توليد رسوب مربوط به كاربري اراضي مرتع با مقدار ۶۴/۹% و سازند آسماري با مقدار ۵۵/۴۳% مي ­باشد. سازند بختياري و اراضي زراعي كمترين اهميّت ­نسبي را در فرسايش و توليد رسوب دارند.

Soil management is necessary in order to optimize utilization and decrease degradation. The present study aimed to measure the relative importance of the erosion rates and sediment yields of homogeneous units in land-uses and geological formations. Accordingly, Fargas, BLM models, and direct field measurements of soil erosion were used. Then, the degree of homogeneous units' erosion on the map of land use and geology formation were extracted. In addition, the amount of the sediment caused by surface erosion, rill, and gully was measured. The total mean of sediments per land use and the geology information were measured. The areas including the participation of each of the produced sediments were also found. The results revealed that the highest amount of the sediment deposits in basin were for the range lands called B S33R42G21, C S34R43G32, and D S34R43G32 with the mean of 38.73(ton/ha) and for the Razak Information called C S43R42G21 and D s44R43G32 with the mean of 17.83(ton/ha). The highest amount of sediment deposits were also for the rangelands and Asmari formation, respectively, with the means of 64.9% and 55.43%. Bakhtyari formation and cultivation, in contrast, had the lowest relative importance in sediment yield of the Tange Bostanak watershed.