تاريخ و تبار انديشه وحدت اسلامي ميان فريقين در ميان علماي معاصر اماميه

The Genealogy of “Islamic Unity Thought” among the Contemporary Imami Shiite Ulama

مقاله حاضر با رويكردي ساختارگرايانه و از خلال مطالعه‌اي توصيفي - تحليلي، با مرور ادبيات و منابع گوناگون درباره وحدت اسلامي و تشريح تبار و شجره فقهي مهمترين عالمان وحدت‌گرا و تقريبي اماميه، چهار دسته ادبيات تاريخي (طرح نادرشاه؛ طرح اتحاديه اسلام؛ طرح فقه مقارن و طرح متون مشترك) را مورد بررسي قرار مي‌دهد و موفقيت ايده تقريب مذاهب اسلامي را درگرو باهم ديدن همگي تجربيات و پيوند آنان در كنار يكديگر مي‌داند؛ به‌نحوي‌كه محور عقيدتي آن بر پايه اصول مشترك و محور عملياتي آن در ميان فقهاي فريقين با همراهي سياستمداران و مصلحان اجتماعي باشد. ازاين‌رو هيچ‌يك از ادبيات و منابع تقريبي را نبايد جداي از هم ديد. پرسش‌هاي مورد توجه مقاله حاضر عبارت‌اند از: (1) چند دسته ادبيات و منابع در خصوص انديشه وحدت اسلامي موجود است؟ (2) شجره آموزشي انديشه تقريب فقهي در ميان علماي اماميه در چه مكاتبي است؟

This paper, using a structruralist approach, together with an analytic-descriptive study of the various materials concerning “Islamic Unity”, attempts to emphasize on four schemata for approaching the Islamic Unity, among the Imami Shi’i Ulama, i.e. the plan of Nadir Shah; the Unity of Islam (Ittiḥādīy-i Islām); the approach with regards to comparative Islamic Jurisprudence (al-Fiqh al-Muqāran); and the approach with regards to common documents and literatures. The paper, moreover, tries to show that these four approaches have to be seen in conjunction with each another, as an integrated system, in such a way that the theoretical aspect has to be grounded on common principles and the practical aspects have to be accepted by political and social reformers.