نشانه‌شناسي سوره مباركه غاشيه

زبان، نظام اشاره‌اي است و كلمه، دال يا سويه‌اي آشكار است كه در ذهن، مدلولي پنهان را برمي‌انگيزد؛ ازاين‌رو در شناسايي مدلول پنهان يك متن، عرضه دال يا نشانه‌هاي زباني آن، بر مباني و اصول سيميولوژيك، به شناسايي كامل‌تر اين سويه و مدلول‌ها مي‌انجامد. در اين مجال سوره «الغاشيه» به‌مثابه يكي از نمونه‌هاي بارز زباني نظام‌مند و مشحون از نشانه‌هايي مانند تعابير متضاد و موسيقاي لفظي و معنوي آيات، شايسته عرضه بر مباني سيميولوژي يا نشانه‌شناسي (سميولوژي semiology) است. در اين جستار با شيوه توصيفي ـ استنتاجي و به‌كارگيري فنون علم نشانه‌شناسي به بررسي ويژگي‌هاي اين سوره در دو محور عمودي و افقي پرداخته و معلوم شده كه اين سوره از نظر محور عمودي؛ نام اين سوره متنِ كوچكي است كه متن طولاني را نويد مي‌دهد و دربردارنده بيشترين دلالت‌هاي متني است، هم‌چنين از جنبه‌هاي «ساخت قاموسي» «تركيب دستوري» و بر محور «جانشيني يا جايگزيني» كاربرد يا استخدام يك تعبير، سويه يا سويه‌هاي پنهاني دارد. هم‌چنين معلوم گشته كه به‌كارگيري تكنيك‌هاي تكرار، جناس، مراعات نظير و تضاد، علاوه بر آهنگين ساختن سوره، بر مفهوم موردنظر خويش تأكيد مي‌ورزد و سطح نحوي جمله‌ها تصاوير برون‌گرا و درون‌گراي آيات اين سوره، واقعيت و احوال قيامت، بهشتيان و دوزخيان را به مخاطب القا مي‌كند.