بررسي ويژگي هاي جوانه زني بذر ارقام كنجد (Sesamum indicum L.) و رابطه آن با تركيب اسيدهاي چرب

ميزان روغن و تركيب اسيدهاي چرب از مهم­ترين عوامل در ارزيابي و توصيف دانه­هاي روغني به شمار مي­روند. از سوي ديگر، جوانه­ زني بذر و استقرار گياهچه­ها تحت تاثير ذخاير موجود در بذر قرار دارند. از اين رو، به منظور بررسي ويژگي هاي جوانه زني بذر ارقام كنجد (Sesamum indicum L.) و رابطه آن با تركيب اسيدهاي چرب در ساختار روغن، مطالعاتي در شرايط آزمايشگاه و گلخانه به صورت طرح كاملاً تصادفي با 15 تيمار و چهار تكرار در دانشگاه فردوسي مشهد انجام شد. در اين مطالعات ارقام كنجد (شامل داراب 2، داراب 14، دشتستان 2، دشتستان 5، اسفراين، IS، JL-13، كلات، كاشمر، مشهد، اولتان، سيستان، TS-3، ورامين 2822 و يلو وايت) به عنوان تيمارهاي آزمايش در نظر گرفته شدند. اين ارقام از پژوهشكده گياهي دانشگاه فردوسي مشهد و نيز موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال و بذر در كرج تهيه شدند. طبق نتايج، كمترين متوسط زمان جوانه زني1 (MGT) و متوسط زمان سبز شدن2 (MET) در ارقام دشتستان 2، دشتستان 5 و ISبه دست آمد. در مقابل، بيشترين MGTو METدر ارقام يلو وايت و مشهد مشاهده شد. اگر چه بين ارقام تفاوت معني­داري از نظر غلظت نيتروژن دانه و درصد روغن مشاهده نشد، اما از نظر غلظت فسفر بين ارقام تفاوت معني­داري وجود داشت؛ به طوري كه بيشترين و كمترين غلظت فسفر دانه به ترتيب در ارقام دشتستان 2 و يلو وايت مشاهده شد. به جز اسيد اولئيك، لينولئيك و لينولنيك، ساير اسيدهاي چرب ارتباط معني­داري با METنداشتند. بين اسيد اولئيك با METهمبستگي منفي(R2= 0.73**) و بين اسيد لينولنيك با METهمبستگي مثبت و معني­داري(R2= 0.93**) مشاهده شد. از اين رو به نظر مي­رسد كه بنيه بذر كنجد به شدت وابسته به تركيب اسيدهاي چرب غير اشباع تشكيل دهنده روغن باشد.