تلميحات قرآني در خطبه اول نهج البلاغه

Quranic Allusions in the First Sermon of Nahjolbalaghe

تلميح استفاده از آيه، حديث، داستان يا مَثَل معروفي در كلام است و موجب زيبايي كلام و تاكيد و ترويج منبع مورد استفاده مي گردد. عالمان فن بلاغت، تلميح را در مجموعه صنايع معنوي بديع قرار داده اند و برخي آن را مترادف و بعضي قِسمي از تضمين مي دانند. جايگاه قرآن كريم و پس از آن، نهج البلاغه به عنوان دو منبع غني معارف اسلامي همواره مورد نياز انسان ها بوده است و خواهد بود. اين مقاله با پرداختن به تلميحات قرآني، بخشي از كلام اميرالمومنين، يعني اشاراتي كه حضرت در خطبه اول نهج البلاغه نسبت به آيات نوراني قرآن داشته اند، نشان مي دهد كه چگونه تجلي نور خدا در وجود معصومين(ع) سراسر زندگاني و سخنانشان را تحت تاثير قرار داده است و در هر بخش از آن مي توان بهره و استفاده اي از وحي الهي را به دست آورد. رئوس تلميحات اين خطبه در چند بخش مهم قابل دسته بندي است: تلميح به آيات توحيدي و صفات پروردگار، تلميح به آيات متضمن آفرينش و عجايب آن، تلميح به آيات مرتبط با فرشتگان، تلميح به آفرينش آدم، تلميح به سجده ملائكه و هبوط، تلميح به نبوت عامه، ضرورت و اهداف، تلميح به نبوت خاصه، قرآن و امامت.

Allusions refer to the application of verses، hadith، stories، or well-known expressions in speaking or writing and will lead to eloquent speeches as well as emphasis on and promotion of the resource used. The Quran and also Nahjolbalaghe as the source of Islamic teachings have always been emphasized. This article dealt with the Quranic allusions of Imam Ali (PBUH) in the first sermon of Nahjolbalaghe، and indicated that how God was present in the entire lives and statements of such Imams، and the use of divine revelations can be found in each part of their lives.