تاثير باورهاي طبي مغولان در طب عاميانه دوره قاجار

The impact of Mongols on Qajar folk medicine in Iran

هجوم مغولان در سال 614 ق/1217م. به غرب و حضور پر رنگ آن ها در مسند حكومت ایران، آثار و پیامدهای فراوانی را به جای گذاشت كه برخی از آن ها تا زمان حاضر هم قابل احصاء و پیگیری است. تأثیری كه مغولان در ایجاد باورهای فرهنگی جدید در بین مردم ایران گذاشتند، از جمله تأثیری كه در ایجاد روحیه ملی گرایی و رهایی از نفوذ معنوی خلافت بغداد، بر جای گذاشتند، غیر قابل انكار است. از طرفی ورود اقوام نیمه وحشی مغول به شهرهای ایران و سپس یكجانشینی آنان، آثاری را در عرصه فرهنگ عمومی مردم برجای گذاشت كه از جمله تأثیر عقاید خرافی و باورهای عامیانه آنان بر طب و طبابت بود. این تأثیر تا به حدی بود كه شالوده برخی از باورهای طب عامیانه امروز ما را هم در بر گرفته است. نتایج پژوهش پیش رو كه با بررسی برخی از اعتقادات طبی مغولان و مقایسه آن با طب عامیانه دوران قاجار به دست آمده است، نشان می دهد اگر چه طب سنتی ما به دلیل داشتن منابع مكتوب و برخورداری از ویژگی های یك مكتب توانست به حیات بی رمق خود ادامه دهد؛ اما طب عامیانه یا فلكلوریك ما كه منبعث از سنت های شفاهی مردم عادی كوچه و بازار است، به شدت تحت تأثیر عقاید خرافی مغولان قرار گرفت و بعینه می توان رگه های تقدیرگرایی و پیچیده شدن در لفافه مذهب را كه از جمله ویژگی های طب مغولان است، در آن مشاهده نمود.  

The invasion of Iran by Mongols in 1217 AD had a profound impact on different aspects of social life, in which some aspects still exist and are undeniable. One of these aspects is Mongol’s folk medicine. A review of Iranian folk medicine in Qajar period shows how medicine in this period which was a mixture of oral culture and religious beliefs was influenced by Mongol’s folk medicine. By comparing Mongol’s medicine and Iranian traditional medicine in Qajar period, this article elaborates on how Iranian traditional medicine was influenced by Mongols