تعيين گراديان‌هاي عمده‌ي محيطي در جوامع گياهي مرتعي با استفاده از شاخص تنوع بتا (مطالعه‌ي موردي: مراتع چهار باغ استان گلستان)

Defining main environmental gradient in rangeland habitats using β diversity (Case study: Chaharbagh rangelands of Golestan Province)

تنوع زيستي از مفاهيم ارزشمند در بوم شناسي و مديريت پوشش گياهي است. يكي از سطوح تنوع زيستي تنوع بتا است. هدف از اين تحقيق تشخيص گراديان به وسيله‌ي تغييرات تنوع بتا است. در منطقه-ي مورد مطالعه نمونه‌برداري از پوشش گياهي با استفاده از 536 واحد نمونه‌برداري به صورت كاملاً تصادفي‌ صورت گرفت. جهت شناسايي گراديان‌هاي عمده، واحد‌هاي زيست محيطي اوليه با تلفيق نقشه-هاي پايه (شيب،‌ جهت جغرافيايي و ارتفاع از سطح دريا) استخراج گرديدند. تنوع آلفا، بتا و گاما در واحدهاي زيست محيطي با استفاده از شاخص شانون محاسبه شد. با توجه به تغييرات تنوع بتا، بيشترين ميزان تغييرات از واحد زيستي "ارس، گون سفيد" به "چمن پيازك‌دار، هزار خار نكارمني" است (۱/۸۳). اين گراديان به عنوان گراديان غالب منطقه تحت عنوان گراديان ارس-گراس شناسايي شد. نتايج نشان مي‌دهد از نظر تركيب شاخص تنوع بتا براي تفكيك جوامع گياهي كارآيي و قابليت خوبي دارد. با محاسبه‌ي تنوع بتا با قاطعيت بالا مي‌توان تنوع، شباهت و عدم شباهت بين جوامع را تفسير و گراديان‌هاي عمده‌ي موجود در منطقه را اولويت‌بندي نمود.

Biodiversity is an important concept in ecology and vegetation management. Beta diversity is one of biodiversity levels. The aim of the study was to identify environmental gradient using beta diversity. The vegetation sampling was done using 536 randomly selected plots. Environmental unit maps were prepared by overlaying of basic maps (slope, aspect and elevation). The Gamma, Alfa and beta diversity in environmental units were calculated with Shannon index. The beta diversity variations showed that height variation is between "Ju. Ex, As. Go" and "Po bu, Co. ne" environment units (1.83). This gradient is main gradient called "Juniperus-Grass" gradient. of study area. According to the results, beta diversity index has good performance in showing variations between plant communities. Beta diversity can accurately be used to interpret diversity, similarity and dissimilarity between communities and rank main gradients.Key words: Beta Diversity, Gradient, Plant composition, Environmental units, Variations