تاثير رانت نفتي بر كيفيت نهادها در اقتصادهاي نفتي

The Effect of Oil rents on the Institutional Quality in Oil-Based Economies

این مقاله سعی دارد تا با تمركز بر پدیده رانت‌جویی، رابطه میان رانت نفت و كیفیت نهادها را توضیح دهد. بر این اساس استدلال می‌شود بسته به سطح كیفیت نهادی هر كشور، ظرفیت و آستانه ویژه‌ای برای جذب و به كارگیری مناسب رانت نفت وجود دارد كه فراتر از آن آستانه هر مقدار اضافی رانت نفت، دارای اثر منفی بر سطح كیفیت نهادها است. در صورت افزایش ملایم (پایین‌تر از سطح آستانه‌ای) رانت و درآمدهای نفتی، كشور به خوبی این درآمدها را جذب و به طور مولد در اقتصاد به كار می‌گیرد. اما وقتی كه ذخیره این منابع طوری افزایش می‌یابد كه از حد آستانه‌ای گذر می‌كند، سود مورد انتظار فعالیت رانت‌جویی بیشتر می‌شود و در این حالت تمایل به فعالیت‌های رانت‌جویی در مقایسه با فعالیت‌های تولیدی افزایش می‌یابد و به دنبال آن كیفیت نهادها تضعیف می‌شود. رابطه‌ی رانت نفت و كیفیت نهادی بوسیله منحنی‌ای به شكل U وارونه نمایش داده شده است. نتایج تجربی بدست آمده با استفاده از شاخص‌های شش گانه كیفیت نهادی، طی دوره 1996-2011 برای كشورهای با اقتصاد نفتی، رابطه به شكل U وارونه میان رانت نفت و شاخص‌های حق اظهار نظر و پاسخگویی، ثبات سیاسی، حاكمیت قانون و كنترل فساد را نیز تایید می‌كند.

Through a rent-seeking model, this article analyses the relationship between institutional quality and oil rents. It is claimed that for each country, a threshold exists, such that beyond this point, any additional amounts of oil rent begin to have a negative impact on institutional quality. If oil rent is lower than its critical threshold, the country’s economy still performs well, but, as the oil rent increases, the expected return of the rent-seeking behavior is elevated. This, in turn, lowers the quality of institutions. This relationship is illustrated by an inverse U-shaped curve. Our empirical study confirms such an inverse U-shaped curve for oil-based economies for the years 1996-2011. Also relationships prove to exist between oil rents and such indices as role of law, control of corruption, voice and accountability, and political stability.