ستيز با گفت و گو! تحليل نام پوشي در شاهنامه فردوسي بر اساس نظام گفتمان باختين

منطق مكالمه يا نظام گفتمان، گوهر اصلي انديشة باختين است. از نظر باختين، رمان، چندصدايي و حماسه، تك صدايي است. در فضاي تك صدا بر من و منيّت تكيه مي شود و «ديگري» جايي در اين فضا ندارد. گفت و گوي پهلوانان در فضاي حماسي شاهنامه، مفاخره آميز و با اغراق همراه است. در نبرد شفاهي كه قبل از نبرد جسماني روي مي دهد و از آن با عنوان «رجزخواني» يادمي شود، تنها چيزي كه در ميدان ذهن و دل پهلوانان جولان دارد. غلبه بر رقيب و «حذف ديگري» است. بنابر اين، پهلوانان سوال رقبا را كه مي تواند باب گفتمان را بگشايد، با جواب هاي كوتاه و كوبندة خود عقيم مي گذارند. پهلوانان هم در نبردهاي شفاهي در راستاي تك صدايي موجود در حماسه هاست كه با اين كار، صداي طرف مقابل، قطع مي شود و در حذف ديگري تسريع صورت مي گيرد.