مورخان روايت‌هاي تاريخي را كشف مي‌كنند يا بر مي‌سازند؟

متاثر از انگاره‌ مقبوليت يافته نزد فلاسفه‌ علم تاريخ از معرفت آرماني به‌مثابه‌ بازنمايي عيني جهان در آيينه‌ ذهن، هرگونه واكاوي درجه دوم در خصوص دانش تاريخي ناگزير از بازشناسي سهم فاعل شناسا در فرآورده‌هاي معرفتي است.با عطف نظر به اين شرايط، پرسش از آنكه مورخان روايت‌هاي تاريخي را كشف مي‌كنند يا بر مي‌سازند، گامي مهم در گره‌گشايي از مسايل فراروي دانش تاريخي است. راهبرد مقاله پيش رو جهت پاسخ بدين پرسش ايضاح مفهومي سازه­گرايي و واقع‌گرايي و همچنين پرده‌برداري از منطق تفكر تاريخي است. واقع‌گرايان صورت و محتواي روايت‌هاي تاريخي را در تناظر با صورت و محتواي واقعيت‌هاي گذشته مي‌بينند؛ درحالي‌كه از نظر سازه­گرايان، مورخان در طي فرآيند طرح­اندازي، طرح‌هاي مفهومي‌شان را بر داده‌هاي بي‌شكل تحميل و فرافكني مي‌كنند. به نظر مي‌رسد با توجه به نقش نقطه نظرات و طرح‌هاي مفهومي مورخان در منطق تفكر تاريخي، ديدگاه سازه­گرايان تصوير صحيح‌تري از ماهيت دانش تاريخي ارايه مي‌كند