مدح و اغراض آن در قصايد ابوالقاسم قائم مقام فراهاني

Eulogy and its Goals in Abolqasem Qaem-Maqam Farahani’s Odes

يكي از زيرمجموعه هاي انواع ادبي، «مدح و ستايش» است كه بنا به وجود توصيفات اغراق آميز و صله طلبي هاي خفت بار برخي از شاعران در دوران متمادي، بهره گيري از اين نوع ادبي، مورد انتقاد و حتي نكوهش برخي از محققان و شاعران نيز واقع شده است؛ اما گفتني است كه مدح و ستايش گري در آثار برخي از شاعران، داراي اغراضي غير از خوشايندي ممدوح، دريافت صله، كسب اعتبار و... مي باشد. اين پژوهش بر اساس منابع كتابخانه اي و شيوه توصيفي- تحليلي انجام گرفته، و برآيند تحقيق، حاكي از آن است كه «ابوالقاسم قائم مقام فراهاني» سياستمدار اديب دوره قاجار، در قصايد ديوان اشعار خود -كه داراي انواع ادبيِ «گلايه»، «اندرز»، «هجو»، «نكوهش»، «مطايبه» و «طنز» است- مديحه سرايي را ابزاري در جهت بيان اغراضي همچون: تهنيت (تهنيتِ فتوحات/ تهنيت و نكوهش خائنان)، اعتذار (پوزش، امان طلبي، گلايه و دادخواهي)، قَدْح (انتقاد و نكوهش) و تهييج و ترغيب مخاطب، قرار مي دهد.

One of the sub-categories of literary genres is eulogy which has been criticized by some critics and poets for the use of exaggerated descriptions and contemptuous inquiries of some poets; However, it must be noted that with some poets, eulogy has had functions other than praising someone, earning a bounty, gaining fame or position, etc. This study is carries out based on a descriptive-analytical method, and concludes that Abolqasem Qaem Maqam Farahani, the poet-politician of Qajar era, uses ode as a means for expressing congratulations (for victories in wars, or blaming the traitors), apologizing (asking for mercy, complaint, petition), criticizing (blame and remonstration), and stimulating and encouragement.