عوامل پيش‌بيني‌كننده‌ي رفتار تغذيه‌اي سالم دانش‌آموزان دبستان منطقه 5: كاربردي از رويكرد فرآيند عمل بهداشتي

Predicting Factors Associated with Healthy Eating Nutritional Behavior at Primary School Students in Tehran: an Application of the Health Action Process Approach (HAPA)

مقدمه: مطالعه‌ي حاضر با هدف تعيين ارتباط متغيرهاي رواني ـ اجتماعي مبتني بر رويكرد فرايند عمل بهداشتي در مادران با رفتار تغذيه‌اي سالم در دانش‌آموزان دبستان‌هاي غيردولتي منطقه 5 تهران طراحي و اجرا شد. مواد و روش‌ها: اين مطالعه‌ي مقطعي در سال 95-1394 انجام شد. تعداد 200 دانش‌آموز به روش نمونه‌گيري خوشه‌اي وارد مطالعه شدند. اطلاعات با استفاده از پرسش‌نامه‌ي استاندارد بسامد غذايي و سيوالات مبتني بر مدل رويكرد فرآيند عمل بهداشتي براي رفتار تغذيه‌اي سالم جمع‌آوري شد. داده‌ها با استفاده از آناليز مسير توسط نرم‌افزار LISREL تحليل شدند. يافته‌ها: در فاز انگيزشي، خطر درك شده (05/0 > p، 40/0-=B)، انتظار نتايج (05/0 > p، 34/0-=B) و خودكارآمدي عمل (05/0 > p، 23/0=B) با قصد انجام رفتار تغذيه‌اي سالم مرتبط بودند. به علاوه، خودكارآمدي عمل به طور معني‌داري با خودكارآمدي از عهده برآيي (001/0 > p، 27/0=B) مرتبط بود و 59 درصد واريانس خودكارآمدي از عهده برآيي را توضيح داد. در فاز ارادي، برنامه‌ريزي براي عمل (001/0 > p، 28/0=B)، برنامه‌ريزي براي از عهده برايي (001/0 > p، 34/0=B)، خودكارآمدي از عهده‌ي برآيي (001/0 > p، 27/0=B) و خودكارآمدي بهبود (001/0 > p، 31/0=B) به طور مثبتي با رفتار تغذيه‌اي سالم مرتبط بودند و 79 درصد واريانس رفتار تغذيه سالم را توضيح مي‌دادند. نتيجه‌گيري: همبستگي قوي بين متغيرهاي رواني ـ اجتماعي در مادران با رفتار تغذيه‌اي سالم دانش‌آموزان، نشان‌دهنده‌ي نقش و مسيوليت مهم والدين، به خصوص مادران، در شكل‌گيري رفتار و عادات غذايي كودكان است.

Introduction: This study was aimed to determine the relationship of variables of psycho-social behaviors in mothers with healthy nutritional eating behavior in primary school students of district 5 in Tehran. Materials and Methods: For this a cross- sectional study, samples were selected by the cluster sampling approach. In total, 200 students were selected from non-government schools in district 5 of Tehran. Data were collected using standardized questionnaires, including the Youth/Adolescent Questionnaire (YAQ), the food frequency questionnaire, the socio-demographic questionnaire, and the Health Action Process Approach questionnaire. Data was analyzed using LISREL 8.8. Results: In the motivational phase, risk perception (P < 0.05, B=-0.40), outcome expectation (P < 0.05, B=0.34) and task self-efficacy (P < 0.05, B=0.23) were significantly associated with nutritional intention behavior. Moreover, action planning was significantly associated with coping planning (P < 0.001, B=0.27), two factors accounting for 59% of variance coping planning for diagnostic validation. In the voluntary phase, action planning (P < 0.001, B=0.32), coping planning (P < 0.001, B=0.27) and proactive improvement (P < 0.001, B=0.31) were positively related to healthy nutritional behavior, which explained 79% of the variance. Conclusion: A strong correlation between psychological - social behavior variables in healthy nutritional behaviors of mothers and students’ showed that mothers play a vital role in promoting childrenʹs nutritional behaviors. Students training programs should involve mothers in all educational nutrition interventions.