بازخواني عناصر هويت‌بخش معماري و شهرسازي يزد در سفرنامه ابراهم جكسون

Reflection of Identity Elements of Architecture and Urbanization of Yazd in the Qajar era from the Jacksonייs Travelogue

ابراهم جكسون مستشرق، محقق و استاد دانشگاه كلمبيا، از سال 1895.م در حوزه‌ي شرق‌شناسي مقالات و كتاب‌هايي نگاشت. در1903.م به ايران و آسياي ميانه سفر كرد. ره‌آورد او كتاب «سفرنامه جكسون: ايران در گذشته و حال» است كه حاوي مطالب تحقيقي، تاريخي و باستان‌شناسي است. اين كتاب توصيف‌هاي او عناصر هويت‌بخش ساختار كالبدي يزد قاجاري را بررسي كرده و از همانندي توصيف‌هاي مكاني او با موقعيت قديم شهر يزد در سده چهارم طبق سفرنامه ابن‌حوقل و اصطخري بهره برده است. تطابق مطالب با جغرافياي تاريخي يزد بر پايه عناصر اصلي معماري بناها و سيماي شهري و كيفيت شهرسازي و مسيرهاي دسترسي و ارتباط بناها و راه‌ها، توپوگرافي زمين و نيز عناصر فرهنگي و اجتماعي آن است. نوع پژوهش بنيادي و روش پژوهش توصيفي ـ تحليلي است كه اطلاعات آن به شيوه كتابخانه‌اي و ميداني جمع‌آوري شده است. طبق نتايج ايران عهد قاجار در زمينه‌هاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي ـ فرهنگي و غيره پيشرفت داشته است. وي درخصوص معماري و شهرسازي يزد در دوره قاجار به نكات جالب توجهي اشاره كرده كه برخي از آن‌ها همچنان با وضع موجود شهر يزد سازگار است.

Abraham Jackson, is an orientalist, researcher and professor at Columbia university, from 1895 wrote articles and books in the about orientalism. In 1903, he traveled to Iran and Central Asia. Resulting of his travels was the logbook named "Persia past and present" and about geographical, historical and archeological researching.This paper reviews the identifying elements of physical structure of Yazd in Qajar era and is accordance with the position of ancient city of Yazd, in the tenth century and Ibn-hoghal and Estakhri,s logbooks. The contents are in accordance with the historical and geographical possitions of Yazd basing on the architectural and urbanism, landscapes, urban qualities, access routes and associated buildings, roads, topography and socio-cultural elements. Moreover, the previous studies on this paper is very general and has simply descriptive purposes. The methodology of this research is descriptiveanalytical and some of the features and content of these inscriptions are investigated via field study and library sources. The results of this research show that Iran grew in the political, economical, socio-cultural and ... on the era.