پيوند علم و دين از نگاه چارلز سندرس پيرس

Relation between science and religion in C.S. pierce

در اين مقاله مي‌خواهيم نشان دهيم كه هرچند پيرس منطق‌دان، دانش‌مند و فيلسوفي پراگماتيست است، رگه‌هاي قوي ديني در نظام فكري او (به‌ويژه در اواخر عمرش) با فلسفۀ علمي او پيوند ناگسستني دارد. بر اساس اين ديدگاه، اين نوشته با استناد به آثار پيرس در پي نشان دادن اين رگه‌هاي ديني در قالب «پيوند علم و دين» در انديشۀ اين متفكر امريكايي است. پيرس تبلور اين پيوند را در روش علمي نشان مي‌دهد و معتقد است كه روش علم بايد «روح» علمي داشته باشد و اين روح همان ميل به يادگيري حقيقت است كه در علم و دين وجود دارد. پيرس معتقد است كه علم و دين با تكيه بر اين روحيه مي‌توانند در راستاي هم حركت كنند و او حتي از دين علم در اين حيطه ياد مي‌كند. بنابراين، پيرس با روحيۀ ديني به علم مي‌نگرد و اين امر در دورۀ سوم فكري او در قالب مقالات و نوشته‌هايش كاملاً آشكار است

This article tries to show that C.S. pierce as a logician, scientist and philosopher, has religious attitudes in scientific thinking (especial at late period of his life) and such attitudes are relate essential to his scientific philosophy. According to this view, it can be said that the current study want to show that attitude exists in Pierce's works as relationship between science and religion. He belies that this relation has been manifested in scientific method and refers to it as "spirit" or "scientific spirit" or "to want to learn the truth.” He says that there is in religion and science such attitude. According to Pierce, both of them are at one and same direction of this spirit, even he noted religion of science in late period of his life and the issue has been manifested in his work