مروري تاريخي بر حماسه علمي، تخيّلي اسطوره گيل گمش

ادبيات، تلفيقي است از ذوق و هنر و عاطفه و خيال، اما وقتي با علم و دانش عجين شود، ديگر ادبيات محض در كار نيست و سخن از ادبيات علمي، تخيّلي خواهد بود. ادبيات علمي، تخيّلي ريشه در باورها و افكار ديرينيان دارد. گرچه ردّ پاي ادبيات علمي، تخيّلي اروپا در عرصه ادبيات معاصر كاملاً محسوس و ملموس است، ليكن نمي‌توان نخستين بارقه‌هاي اين نوع ادبي جديد را در لابلاي متون كهن و داستان‌هاي فولكلور و مردمي، منكر شد. خرافه‌ها و اسطوره‌هايي همچون قاليچه پرنده، چراغ جادو، گوي سحرآميز، انگشتر جادو و صدها مورد ديگر مردمان را با خود همراه ساخته و آرزوهاي دست نايافتني آن‌ها را در عالم خيال و رؤيا محقّق مي‌ساختند. امروزه نيز به لطف علم و دانش اين امور خرافي و اسطوري در پوشش امكاناتي چون هواپيما، تلويزيون، ربات، تكنولوژي و هزاران مورد ديگر محقّق شده‌اند. بنابراين گرچه برخي اين ادبيات در نوع خود بي‌نظير را زاده‌ي علم و دانش امروز مي‌دانند، امّا بايد اذعان داشت كه خيال اديب و داستان‌هاي فولكلور دوره كهن نيز هرگز خالي از امور علمي-تخيّلي نبوده است و حاصل آن را مي‌توان در آثاري كه بر جاي نهاده‌اند همچون اسطوره‌ي گيل‌گمش مشاهده نمود. اين اسطوره رابطه‌ي مستقيمي با ادبيات قرن بيستم يعني ادبيات علمي-تخيّلي دارد و يكي از شاه‌كارهاي تاريخي در به تصوير كشاندن همداستاني علم و ادبيات است.