تجلي نمادهاي رنگي در ‌‌آيينه هنر اسلامي

هنرهاي بصري در اسلام مانند ديگر هنرهاي تصويري، ساختار و مباني خاص خود را دارند. ‌اين اصول را در ماهيت كلي آموزه‌هاي اسلامي‌ مي‌توان يافت و در جوهره وجود معنوي رنگ‌ها مشاهده كرد. فرم‌ها و رنگ‌ها دربردارنده پيام‌هايي از دنياي ماورا هستند. رنگ به فرم (شكل) و تركيب‌هاي ساختاري آن كمال مي‌بخشد و بدان نيرو مي‌دهد. مي‌توان گفت جوهر اصلي رنگ، انعكاسي از عالم خيال است كه به واقعيت‌هاي عالم برون وفادار نيستند. بر همين مبنا سعي شده است، معاني رنگ‌ها و ديدگاه‌هاي اسلامي‌ و نظري درباره رنگ مطرح شود تا با شناخت بيشتر از رنگ به منظور طراحي و سازماندهي آثار هنري با موضوع‌ ديني در راستاي بيان معنوي بهتر بتوان استفاده كرد. هدف اصلي ‌اين است كه نمادپردازي برخي رنگ‌ها در ‌آيينه نگرش اسلامي ‌از ديدگاه قرآن و احاديث و چند تن از انديشمندان مورد تحقيق و بررسي قرار گيرد و نتيجه كلي آن (معناشناسي رنگ‌ها) از طريق روش توصيفي با ديدگاه‌هاي متنوعي بازگو شود. در هنرهاي ساير اديان، يك يا دو رنگ بيشتر از ساير رنگ‌ها مورد توجه كتب و انديشه مكتب بر اساس تفكر خاص خود مورد نظر بوده است. حال آنكه طي بررسي‌هاي انجام‌شده در قرآن، احاديث و نظريه انديشمندان مسلمان نيز دو رنگ از جمله سبز و سفيد و بعد از آن‌ها به سياه بيشتر از ساير رنگ‌ها توجه شده و بر اهميت آن تاكيد شده است. ارتباط نور و رنگ مبحث مهمي‌ است. بين رنگ و نور در هنر اسلامي‌ از لحاظ جلوه نمادين ارتباط تنگاتنگي وجود دارد؛ بدين سبب معاني ‌‌اين رنگ‌ها و نمادهاي آن مورد مطالعه قرار گرفته است. در هنر اسلامي‌ معاني رنگي نه‌تنها به مفهوم ابژكتيو (بيروني) از جمال مطلوب، بلكه به روندهاي سوبژكتيو (دروني) و روانشناختي درك زيبايي هم مرتبط است. در مجموع، هنر اسلامي ‌زبان حقيقي خود را در نشانه‌ها و نمادها عرضه مي‌كند. هر يك از نمادهاي رنگي، خود گوياي بخشي از عرفان ديني و مذهبي است كه ندادهنده شهود باطني از درك نامحسوس عوالم غيرجسماني است.