تحليلي بر استفاده از روش هاي تصميم‌گيري چندمعياره و بهينه‌سازي چندهدفه براي مكان يابي جغرافيايي مدارس، مطالعه موردي منطقه 17 تهران

رشد جمعيت، استقرار مراكز خدماتي جديد مختلف از جمله مراكز آموزشي را ضروري مي سازد. يكي از گام هاي اساسي در استقرار اين مراكز، انتخاب مكان بهينه براي آن­ها با توجه به اهداف و معيارهاي مختلف است؛ به­ گونه اي كه ضمن برخورداري مراكز از توزيع فضايي مناسب و تخصيص متعادل، ناسازگاري بين كاربري ها نيز در سطح منطقه تا حد ممكن كاهش يابد. افزايش تعداد معيارها و عوامل مؤثر، منجر به پيچيده تر شدن مسأله مي شود و استفاده از روش هاي قوي و كارآمد را ضروري مي سازد. در اين پژوهش به ­منظور تعيين مكان هاي مناسب جهت استقرار چندين مدرسه ابتدايي دخترانه در بخشي از منطقه 17 تهران و تخصيص آن­ها به دانش آموزان، از قابليت هاي سيستم اطلاعات جغرافيايي، روش هاي تصميم گيري چندمعياره و رويكرد بهينه سازي تكاملي چندهدفه استفاده شده است. براي انجام بهينه سازي، اصل عدالت در دسترسي، تعادل ظرفيت مدارس و نيز تناسب و مطلوبيت مكان هاي انتخابي با توجه به موقعيت كاربري هاي سازگار و ناسازگار مدنظر قرار گرفته است. به­ دليل استفاده از يك روش تكاملي چندهدفه، نتايج تحقيق به جاي يك پاسخ، شامل چندين پاسخ بهينه است. در اين تحقيق پنج پاسخ به­ طور نمونه انتخاب و بررسي شدند. در حالتي كه مكان ­ها از سازگاري و مطلوبيت بالايي برخوردار بوده ­اند، تابع تعادل ظرفيت وضعيت مناسبي نداشته است. در بهترين پاسخ مربوط به تابع عدالت در دسترسي، مكان­هاي پيشنهادي از توزيع فضايي مناسبي برخوردار هستند اما مطلوبيت و سازگاري آن­ها چندان مناسب نيست. مكان­ هاي مربوط به بهترين پاسخ تابع تعادل ظرفيت نيز از نظر مطلوبيت و سازگاري ضعيف هستند. در هر صورت تصميم گيرندگان مي توانند پاسخ هاي بهينه را از ديدگاه هاي مختلف با يكديگر مقايسه و پاسخ نهايي را با توجه به اهميت نسبي هر يك از اهداف از بين آن­ها براي پياده سازي انتخاب نمايند.