بررسي نسبت اسلام و مدرنيته در انديشة سياسي محمد نخشب

محمد نخشب (1355-1302)، بنيان­ گذار نهضت خداپرستان سوسياليست در زمره نخستين نمايندگان جريان نو­انديشي ديني در ايران محسوب مي­ شود كه با طرح مجموعه ­اي از ديدگاه ­ها و نقطه ­­نظرات انتقادي در زمينه دين و تجدد در دهه30 شمسي، نقشي تاثيرگذار در گسترش انديشه ­ها و مفاهيم نوين سياسي و بازسازي انديشه ديني در فضاي روشنفكري و سپهرعمومي جامعه­ ايران ايفا نمود. اين نوشتار بر آن است تا با سود جستن از الگوي اركان سه ­گانه اسلام و سبدهاي تعاملات شش­ گانه به عنوان چارچوب نظري و بهره گيري از روش تحليلي-توصيفي، نسبت دين و مدرنيته در انديشه­ سياسي نخشب را مورد بررسي و واكاوي قرار دهد. جستار حاضر نشان داده است كه سهم عمده نخشب و نهضت خداپرستان سوسياليست در دهه ­هاي 20 و30 شمسي عبارت بود از برساختن منظومه ­اي تلفيقي از اسلام و سوسياليسم كه از يك سو بر اتخاذ بينش و رويكردي انتقادي نسبت به مكتب­ هاي سياسي غربي و تلاش براي عرضه روايتي منقح و پيراسته از سوسياليسم و مدرنيته مبتني بود و از سوي ديگر بر نوسازي فرهنگي و احياي هويت ديني از طريق معرفي و بازسازي اسلام به ­­منزله يك جهان­ بيني و ايدئولوژي كارآمد در خدمت مبارزه­ سياسي و اجتماعي استوار بود.