بررسي نظريه تفسيري ابن‌عربي در مورد تكثر معناي قصدي، مباني فلسفي و اثرات فقهي آن

A Study on Ibn ‘Arabī’s Exegetical View concerning Multiplicity of the Meaning of Intention, its Philosophical Principles and Jurisprudential Effects

كلام الهي اصلي‌ترين منبع فهم آموزه‌هاي اسلامي است كه در تفسير آن، دستيابي به نيت صاحب ‌متن اهميت‌ دارد. اما آيا معاني مقصود خداي متعال مي‌توانند متعدد باشند؟ در اين ‌راستا، نظريه‌ تفسيري ابن‌عربي قابل توجه ‌است. اين نوشتار با روش توصيفي ـ تحليلي، به بررسي و نقد وحدت و كثرت معاني مقصود در آثار ابن‌عربي، تحليل مباني فلسفي مقصود نبودن معاني نادرست الفاظ و مقصود دانستن تمامي احتمالات معنايي درست مي‌پردازد و در نتيجه اثبات مي‌كند تمامي معاني محتمل درست واژگان، مقصود خداي متعال هستند. سپس برخي از پيامدهاي اين نظريه در تفسير قرآن كريم و استنباطات فقهي از آن را بررسي‌ نموده و در پرتو آن آشكار مي‌سازد كه تكثر معناي قصدي در تفسير كلام الهي، راه را براي دريافت معارف بيشتري از قرآن و سنت مي‌گشايد. همچنين در اين نوشتار نظريه تكثر معناي ابن‌عربي با نظريه برخي از انديشمندان هرمنوتيك مقايسه شده است.

Divine speech is the most principal source for understanding the Islamic teachings, in whose interpretation, getting access to the intention of the author of the text is important. In this direction, Ibn ‘Arabī’s exegetical view is noteworthy. With a descriptive-analytical method, this writing undertakes to critically review the unity and multiplicity of meanings of intention in Ibn ‘Arabī’s works, analysis of the philosophical principles of the incorrect meanings of the words as not being intended for, and considering as intended the semantic possibilities and in conclusion proves that all the possible correct meanings of the words are intended by the Almighty God. Then, some of the outcomes of this theory in the interpretation of the Holy Qur’an and jurisprudential implication of it are examined and it is elucidated in its light that the multiplicity of the meaning of intention in the interpretation of Divine words would open the way for further reception of knowledge front the Qur’an and tradition. Also, in this writing, Ibn ‘Arabī’s theory of multiplicity of meaning is compared with the theory of some hermeneutic scholars.