تأملاتي غيرغربي بر نظريه‌هاي روابط بين‌الملل

در طول سال‌هاي اخير، مطالعات روابط بين‌الملل شاهد تلاش‌هاي فكري گسترده اما پراكنده‌اي درباره وضعيت نظريه‌پردازي در اين رشته بوده است. نظريه‌پردازي در روابط بين‌الملل جايگاه خود را با تعيين مرزها در داخل علوم اجتماعي، تمايز بين آنچه در داخل دولت اتفاق مي‌افتد و آنچه در خارج از آن در نظام بين‌الملل رخ مي‌دهد، تثبيت كرده است. اما به لحاظ قلمرو مكاني، تقاضاهايي براي توسعه مرزهاي اين دانش و روش‌هاي دانش‌پژوهشي در اين حوزه مطرح شده‌اند، كه نتوانسته‌اند به جايگاهي قابل توجه دست پيدا كنند. در راستاي تبيين اين موضوع و پاسخ به اين سوال كه چرا دانش روابط بين‌الملل غيرغربي در اين حوزه غايب است؟ در اين مقاله نخست مجموعه‌اي از استدلال‌ها مبني بر غيبت نظريه‌هاي غيرغربي ارائه شده‌اند؛ به گونه‌اي كه ويژگي‌هايي از جمله متغيرهاي فرهنگي، اجتماعي و ساختاري كشورهاي غيرغربي كه نگاه به روابط بين‌الملل را متفاوت مي‌سازند، بررسي مي‌شوند. سپس، با ارائه خوانش‌هاي غيرغربي از برخي مفاهيم كليدي از قبيل جنگ و منازعه، دولت، حاكميت و ملي‌گرايي استدلال مي‌شود كه جستجوي ابزار مفهومي مناسب‌تر جهت فهم امور جهاني، مستلزم مشموليت خوانش‌هاي ديگر از رويكردهاي روابط بين‌الملل است. ابزار مفهومي جديدي كه در راستاي نياز به تفكري متمايز درباره نظريه‌هاي روابط بين‌الملل در بافت‌هاي غيرمركزي رشد كرده باشد.