بررسي جايگاه و عملكرد تاج قزلباش در تحولات سياسي دوره صفويه

شيخ‌حيدر صفوي در اقدامي مبتكرانه، تاج قزلباش را به‌عنوان پرچم و نشانه طريقت صفوي رواج داد و پس‌ از آن پيروان اين طريقت، با نام قزلباش شناخته شدند. انتساب تاج به امام علي و وجود دوازده ترك، آن را به نشانه تشيع تبديل كرد. به ‌مرور زمان، تغييراتي در ساختار تاج ايجاد و بر تزيينات آن افزوده شد. پادشاهان صفوي تاج را با جقه بر سر مي‌گذاشتند. قزلباش‌ها سعي كردند استفاده از تاج را انحصاري كنند، اما به ‌تدريج، گروه‌ها و اشخاص ديگر هم اجازه يافتند تاج بر سر بگذارند. كساني كه مطيع دولت صفوي مي‌شدند، تاج را به نشانه اطاعت و وفاداري بر سر مي‌گذاشتند. اين روند تا پايان دوره صفوي ادامه داشت و حتي پس از سقوط آن دولت، باز هم مدعيان جانشيني صفوي از تاج قزلباش استفاده مي‌كردند. اين نوشتار، بر آن است با استفاده از منابع تاريخي، به بررسي اهميت، جايگاه و عملكرد تاج قزلباش در دوره صفويه بپردازد. روش تحقيق در اين مقاله، به‌صورت كتابخانه‌اي و تطبيق و تحليل منابع موجود، به‌خصوص منابع اصلي است. در اين پژوهش، پس از جمع‌آوري اطلاعات لازم، به سازمان‌دهي اطلاعات و تجزيه‌ و تحليل و سرانجام استنتاج آن‌ها پرداخته ‌شده است.