بررسي اثر عوامل اقليمي بر گسترش درمنه كوهي ودرمنه دشتي در استان اصفهان با استفاده از روش‌هاي آماري چند متغيره

Effect of Climatic Factors on Distribution of Artemisia sieberi and Artemisia aucheri in Isfahan Province Using Multivariate Statistical Methods

به‌منظور بررسي تأثير عوامل اقليمي بر گسترش گونه هاي درمنه دشتي و درمنه كوهي در استان اصفهان، 39 متغير اقليمي كه از نظر شرايط اكولوژيك اين دو گونه از اهميت بيشتري برخوردار بودند، انتخاب و با روش تحليل عاملي، عوامل مؤثر در پراكنش اين دو گونه بررسي گرديد. اين عوامل كه 92/3 درصد از واريانس متغيرها را بازگو مي كنند شامل بارش، دما و تابش مي باشند كه به ترتيب 41/91، 40/18 و 10/23 درصد از تغييرات را به خود اختصاص داده اند. امتيازات عاملي و متوسط متغيرهاي اوليه در هر يك از تيپ‌هاي غالب رويش درمنه كوهي و دشتي در استان شامل، درمنه كوهي و گون، درمنه دشتي به‌صورت يك‌دست، درمنه دشتي به‌عنوان گونه غالب و درمنه دشتي به‌عنوان گونه همراه، براورد شد و نهايتاً تأثير هر كدام از سه عامل بارش، دما و تابش و نيز متغيرهاي اوليه اقليمي بر تيپ‌هاي رويشي درمنه كوهي و دشتي مشخص گرديد. هم‌چنين متوسط ارتفاع پراكنش هر يك از چهار تيپ مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج نشان داد كه عامل بارش، مهم‌ترين عامل اقليمي در پراكنش درمنه كوهي و دما، مهم‌ترين عامل در پراكنش درمنه دشتي در استان اصفهان مي باشد و به‌طور كلي درمنه دشتي در مقايسه با درمنه كوهي از دامنه بردباري بسيار بالاتري نسبت به عوامل اقليمي برخوردار بوده به‌طوري كه مي‌توان اين گونه را به‌عنوان يك گونه همه جايي ذكر كرد.

In order to determine the effect of climatic factors on distribution of Artemisia aucheri and Artemisia sieberi in Isfahan province, thirty nine most important climatic elements in ecological condition of these species were selected. Using a factor analysis method, the most important factors in distribution of these species were determined. These factors which cover 92.3% of the total variance of spatial variation of the species include rainfall, temperature and shining with 41.91, 40.18 and 10.23 percent, respectively. Four most important vegetative types of Artemisia aucheri and Artemisia sieberi in Isfahan province are as follows: 1-Artemisia aucheri and Astragalus,2- Artemisia sieberi,3-Artemisia sieberi as a dominant species, and 4-Artemisia sieberi as a subdominant species. Then the effects of climatic factors on distribution of these species and the average elevation of distribution of these species were determined. The effect of factor analysis on these types shows that rainfall and temperature are the most influential factors in spatial distribution of Artemisia aucheri and Artemisia sieberi in Isfahan province, respectively. In general, Artemisia sieberi has a higher extended tolerance range than Artemisia aucheri, and could be mentioned as a nearly universal species.