فراتحليل مقاله‌هاي علمي - پژوهشي در مجله‌هاي جغرافيايي ايران در بازة زماني 1388 تا 1392 (نشريه‌هاي‌ مطالعه‌شده: «جغرافيا و توسعه»، «تحقيقات جغرافيايي» و «فضاي جغرافيايي»)

Meta-analysis of the scientific articles in Iranian Geographical during 2009- 2013 Case Study: Journals of Geography and Development, Geographical Research, geographical space

تحليل و بررسي فعاليت‌‌هاي علمي يك جامعه، نقش مهمي در برجسته‌كردن نقاط ضعف و قوت اين‌گونه فعاليت‌ها دارد و زمينه را براي كاهش موانع پيشرفت علمي فراهم مي‌‌كند. اين مقاله به منظور تحليل روش‌ها و موضوعات مقاله‌هاي علمي - پژوهشي چاپ‌شده در مجلات جغرافيايي ايران در 5 سال (از ابتداي سال 1388 تا انتهاي سال 1392) تهيه شده است. واحد نمونۀ اين تحقيق، مجموع مقاله‌هاي چاپ‌شده در سه مجلة «جغرافيا و توسعه»، «تحقيقات جغرافيايي» و «فضاي جغرافيايي» است كه 596 مقاله را شامل مي‌شود. معيارهاي انتخاب مجلات نمونه عبارتند از: داشتن درجۀ علمي - پژوهشي، چاپ منظم و متوالي مجله طي سال‌هاي مطالعه‌شده، فراگيربودن عنوان مجله براي موضوعات جغرافياي انساني و طبيعي و انتخاب يك مجله از دانشگاه آزاد اسلامي. تحقيق حاضر بر اين فرض استوار است كه فضاي حاكم بر جغرافياي ايران بر جغرافياي كمّي و آماري تكيه دارد و موضوعات نظري و تبيين ديدگاه‌هاي تئوريك، جايگاهي در نوشته‌هاي جغرافيايي ندارند. روش تحقيق در اين مطالعه، روش تحليلي از نوع فراتحليل است و شيوة جمع‌آوري اطلاعات، اسنادي است. نتايج نشان مي‌دهد كوشش مسئولان نشريه‌ها، موجب چاپ مداوم و روند صعودي در تعداد مقاله‌ها است. رويكرد غالب در مقاله‌ها، رويكردي پوزيتيويستي و مطالعات پايه و نظري بسيار اندك است. موضوع بيشترين مقاله‌ها در هر سه نشريه در حوزة اقليم‌شناسي است و روش مطالعات هم بيشتر از نوع اسنادي است. ناهمگوني و بي‌عدالتي فضايي در تحقيقات جغرافياي كشور بسيار محسوس است. تنها ده درصد از مطالعات، دربردارندۀ مطالعات ملي است. همة مقاله‌ها آزمون نظريه‌هاي موجود را دربردارد و نظرية جديدي ارائه نشده است. سه مجله در 10 شاخص، نكات مشترك زيادي داشتند و به همين دليل، نتايج حاصل از اين تحقيق به ساير مجلات جغرافيايي كشور تعميم داده مي‌شود.