جايگاه اشكانيان ارمنستان در روابط شاهنشاهي ساساني با امپراتوري روم در سدۀ سوم ميلادي

اشكانيان ارمنستان در دوران شاهنشاهي اشكاني به‌‌دليل قرابت سببي و نسبي كه با فرمانروايان ايران داشتند و همواره متحد ايران دربرابرِ روم بودند؛ اما با سقوط اشكانيان و روي‌ كار آمدن ساسانيان در ايران فصل جديدي در روابط ارمنستان با ايران و روم آغاز شد. برخلافِ دوران پيش‌از آن، كه اشكانيان ارمنستان همواره در نزاع بين ايران و روم در صف مقدم مقابله با نفوذ امپراتوري روم بودند، اين بار با سقوط اشكانيانِ ايران و روي كار آمدن خاندان ساساني، از درِ اتحاد با دشمنان ساسانيان درآمدند. در اين ميان، ساسانيان نيز سياست پرتنشي را نسبت‌به ارمنستان در مقابله با امپراتوري روم در پيش گرفتند كه در ابتدا منجر به جنگ‌هاي ‌‌‌‌پي‌درپي اردشير بابكان و جانشينش، شاپور يكم با امپراتوري روم بر سر ارمنستان شد كه درنهايت، به موفقيت شاپور در به زير سلطه درآوردن ارمنستان انجاميد. به‌گونه‌‌‌اي كه از اواسط نيمۀ سدۀ سوم ميلادي، ارمنستان تبدل به مركز فرماندهي نيروهاي ساساني در جنگ با روم شد. در اين دوران، شاهان اشكاني ارمنستان براي درامان‌ماندن از گزند احتماليِ ساسانيان، به امپراتوري روم پناهنده شدند و از جانب روم بر بخش‌هايي از ارمنستان غربي كه زير سلطۀ روم باقي مانده بود، به‌عنوان شاهان دست‌نشاندۀ روم حكومت ‌‌مي‌كردند. نفوذ اشكانيان در ارمنستان تا بدان‌جا بود كه پس‌از شكست شاهنشاه نرسه از امپراتوري روم در پايان سدۀ سوم، خواستار پذيرش و رجعت دوبارۀ تيرداد، شاهزادۀ اشكاني شدند كه پيش‌از اين ازدستِ نيروهاي ساساني به امپراتوري روم پناهنده شده بود.