بررسي تاريخ تحولات كتابهاي درسي مدارس در ايران (1230ـ1390ﻫ . ش)

پس از تأسيس دارالفنون (1230 ﻫ . ش) و ورود استادان خارجي به ايران تأليف و ترجمه كتابهاي درسي با محتواي علوم و فنون كه در ايران پيش از آن رواج نداشت آغاز شد. انتخاب اصطلاحات و واژه‌هاي علمي مناسب فارسي به جاي واژه‌هاي خارجي نامناسب نخستين نوآوري در اين كتابها بود. چهل و هشت سال بعد، با ايجاد نظام آموزشي و تأسيس دبستانها و دبيرستانها، مؤسسان، مديران و معلمان اين مدارس كتابهاي درسي را مننتشر كردند. پس از مشروطيت و از 1297ﻫ . ش، كتابهاي درسي براساس برنامه وزارت معارف و با تشكيل شوراي عالي معارف نوشته شد. از 1310 كتابهاي دوره ابتدايي و از 1317 كتابهاي دوره دبيرستان را وزارت فرهنگ و بعداً اداره نگارش منتشر مي‌كرد. در 1312، دولت نظام‌نامه اداره انطباعات را از تصويب شوراي معارف گذراند و تأليف كتاب درسي را نظمي نو بخشيد. در سال 1320 بر اثر آشفتگيهاي سياسي و اقتصادي دولت تأليف و چاپ كتاب درسي را آزاد كرد. گرچه، بسياري از دبيران و استادان دست به تأليف و ترجمه زدند، بر اثر رقابت آزاد در تأليف و چاپ كتاب درسي، كتابهاي مشابهي در يك موضوع منتشر شدند كه به هرج و مرج منجر شد و سرانجام حق انتشار كتابها به انحصار دولت درآمد. پس از آن، دولت با تأسيس سازمان كتابهاي درسي ايران و سپس سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي، تأليف و انتشار كتابها را بر عهده گرفت.