بررسي پارادوكس صفات احد در انديشه فلوطين

A Study of the Paradox of the Attributes of the One in Plotinus's Thought

در انديشه فلوطين جهان از سه اقنوم احد، عقل و نفس تشكيل شده است. مهم‌ترين اين سه، اقنوم احد است و اصلي‌ترين مسئله فلسفه فلوطين، شناخت احد و صفات و ويژگي‌هاي اوست. ديدگاه فلوطين دراين‌باره دووجهي و ميان سلب و ايجاب است. گاه هرگونه صفت و نامي را از احد سلب مي‌كند تا آنجا كه انتساب هر صفتي به او را غيرممكن مي‌سازد و گاه اوصاف و ويژگي‌هاي متعددي را به او نسبت مي‌دهد. اين ديدگاه متناقض سبب شده كه وي را از قائلان به الهيات سلبي به‌حساب آورند. اما با بررسي مباني و استدلال‌هاي هر يك از صفات سلبي و ايجابي روشن مي‌گردد كه سلب صفات از نظر فلوطين به سلب محدوديت‌ها و نقص‌ها از احد اشاره دارد. او بر اساس دو مبناي بساطت حقيقي و عينيت صفات با ذات، به صفات ايجابي احد نيز باور دارد و احد را واجد همه صفات كمالي مي‌داند. بدين ترتيب و نيز با توجه به وجوه ديگري مانند جمع ميان تشبيه و تنزيه، كثرت جهات بشري و اطلاق مقسمي تناقض در ديدگاه وي رفع مي‌گردد.