تفكر و امر احاطه‌كننده

Thought and The Encompassing

در سنت تفكر متافيزيكي، انديشيدن و معرفت حاصل صرف فعاليت­ هاي منطقي و ذهني بشر است و درستي نتيجه ناشي از كاربرد درست قواي ذهني و اِعمال صحيح اصول، قواعد و روش­ هاي مناسب شناخت، همچون اصول و قواعد منطق يا روش­ هاي تجربي. در روزگار ما پرسش ­هايي چون «نظريه چيست؟» يا «تفكر چيست؟» يادآور رشته­ هاي تخصصي­ اي چون فلسفه علم يا معرفت ­شناسي است. در زمانه ما جريان‌هاي گوناگون فلسفي، به‌ويژه فلسفه­ هاي علم و پژوهش­ هاي معرفت­ شناختي در همين سنت تفكر متافيزيكي است كه به تأمل و پژوهش درباره تفكر، نظريه و شناخت مي­ پردازند. اما اين مقاله درصدد است با وارد كردن معنا و مفهوم امر احاطه­ كننده در تأمل بر سرشت تفكر و نظريه، دريافتي غير اومانيستي و غير بشرمحور و لذا غير متافيزيكي از معرفت ارائه دهد. اين مقاله مي­ كوشد امري مشاهده‌ناپذير، ناملموس و نامحسوس را پيش بكشد و واكاود كه آن را نمي ­توان نه با فاعل شناسا (سوبژه) و نه با متعلَّق شناسايي (ابژه) يكي دانست ليكن احاطه­ كننده هر دو، بنياد تفكر، شرط استعلايي شناخت و تعيين­ كننده درستي و نادرستي معرفت بشري است، و در همان حال نه از فاعل تفكر جداست و نه از موضوع شناخت. ما در روزگاري زندگي مي­ كنيم كه به‌دليل سيطره تفكر متافيزيكي، حضور امر احاطه‌كننده از انديشه‌هايمان، از جمله از فهم سرشت تفكر و چيستي نظريه رخت بربسته است.