انشائات طلبي و چگونگي فهم گزاره‌هاي اخلاقي قرآن

گزاره­هاي اخلاقي موجود در آيات قرآن را به دو شكلِ جملات خبري و انشايي مي­توان يافت. در جملات انشايي، انشاء گاهي به صورت انشاء طلبي و گاهي در قالب انشاء غيرطلبي بيان شده است. انشاء طلبي، شامل امر، نهي، استفهام، تمني، ندا، عرض و تحضيض مي­باشد و انشاء غيرطلبي، اقسامي همچون افعال مدح و ذم، تعجب، قسم، رجاء و صيغه‌هاي عقود را در بر مي­گيرد. با توجه به اين­كه گزاره­هاي اخلاقي را بيشتر، از راه محمول آن­­ها يعني مفاهيم اخلاقيِ«بايد، نبايد، خوب، بد، درست، نادرست و وظيفه»، مي­توان تشخيص داد، اين تحقيق بر آن است تا با بررسي انشائات طلبي، چگونگي دلالت آن­ها را بر مفاهيم اخلاقي روشن سازد تا در نتيجه گزاره­هاي اخلاقي نيز معلوم گردد. حاصل اين پژوهش، مؤيد اين ادعاست كه انشائات طلبي، در كاربرد اصلي و غير اصلي­شان، بيانگر مفاهيم اخلاقيِ بايد ونبايد و خوب و بد هستند، كه بدين وسيله، بخش زيادي از گزاره­هاي اخلاقي قرآن، قابل فهم خواهند بود.